Dit vergeten veel mensen schoon te maken in de keuken

Waarom juist de keuken extra aandacht nodig heeft

De keuken is een plek waar voedsel, water en warmte samenkomen. Dat maakt het een ideale omgeving voor bacteriën, schimmels en ongedierte. Officiële instanties zoals de WHO en de FAO benadrukken dat oppervlakken die met voedsel in aanraking komen en plekken die vaak worden aangeraakt, prioriteit verdienen bij het schoonmaken. Toch zijn het juist de minder voor de hand liggende plekken die vaak worden overgeslagen.

Veel mensen richten zich op het aanrecht, de afwas en de vloer. Dat is een goed begin, maar daarmee blijft een groot deel van de keuken buiten schot. Denk aan de binnenkant van kastjes, de ruimte achter de koelkast of de afvoer van de gootsteen. Juist daar hoopt zich in de loop der tijd een mix van vet, stof en organisch materiaal op. Dat is niet alleen vies, maar kan ook de levensduur van apparaten verkorten en de luchtkwaliteit in huis beïnvloeden.

De binnenkant van keukenkastjes en lades

Keukenkastjes worden zelden van binnen schoongemaakt. Toch kunnen kruimels, gemorst meel of suiker en zelfs olieachtige dampen zich daar afzetten. In vochtige ruimtes kan dat schimmel in de hand werken. De EPA adviseert om vochtproblemen in huis serieus te nemen, omdat schimmel zich snel verspreidt en gezondheidsklachten kan veroorzaken.

Haal alles uit een kastje, zuig de bodem en hoeken stofvrij en neem de binnenkant af met een mild sopje. Laat goed drogen voordat je er iets terugzet. Doe dit per kastje, zodat je niet overweldigd raakt. Vergeet ook de lades niet: kruimels die tussen de lade en het frame vallen, trekken mieren of muizen aan.

De afzuigkap en het filter

De afzuigkap zuigt dagelijks kookdampen, vet en geuren af. Het vetfilter vangt een groot deel daarvan op, maar wordt vaak pas schoongemaakt als het al verzadigd is. Een vetfilter dat vol zit, werkt minder goed en kan zelfs brandgevaarlijk zijn. Ook de buitenkant van de kap en de ruimte erboven worden vaak vergeten.

Verwijder het filter en was het in warm water met een ontvettend middel. Laat het goed drogen. Sommige filters kunnen in de vaatwasser, maar controleer dat eerst. Neem ook de kap zelf af, inclusief de onderkant en de randen. Kijk daarna of er zich in de afvoerpijp of het motorhuis vet heeft opgehoopt. Bij hardnekkig vet kan een professionele reiniging nodig zijn.

De gootsteen en de afvoer

De gootsteen ziet er vaak schoon uit, maar de afvoer is een broeinest van bacteriën en voedselresten. Voedseldeeltjes die in de afvoer blijven hangen, gaan na verloop van tijd rotten en veroorzaken nare geuren. Ook de randjes en de kitranden rond de gootsteen worden vaak overgeslagen.

Gebruik een mengsel van baking soda en azijn om de afvoer te reinigen. Laat het even intrekken en spoel daarna door met heet water. Maak de gootsteen zelf goed schoon met een sopje en een borstel, vooral de randen en de overloop. Vergeet ook de kraan en de hendel niet: dat zijn echte aanraakpunten waar bacteriën zich makkelijk verspreiden.

De koelkast: niet alleen het interieur

De binnenkant van de koelkast wordt meestal wel schoongemaakt, maar de buitenkant, de deurrubbers en de achterkant blijven vaak achter. De deurrubbers kunnen voedselresten en schimmel bevatten, vooral als er iets is gemorst. De achterkant van de koelkast, inclusief de spiraal of het rooster, verzamelt stof en vet, wat de energie-efficiëntie kan verminderen.

Neem de rubbers af met een vochtige doek en een mild reinigingsmiddel. Trek ze voorzichtig een stukje los om er goed bij te komen. Stofzuig of veeg de achterkant van de koelkast als je erbij kunt. Laat de koelkast niet te lang openstaan tijdens het schoonmaken, om de temperatuur niet te veel te laten stijgen.

De vaatwasser: het filter en de rubbers

De vaatwasser reinigt de vaat, maar zichzelf niet. Het filter onderin de machine vangt etensresten op en moet regelmatig worden schoongemaakt. Ook de rubbers rond de deur en de scharnieren kunnen vuil en schimmel bevatten. Een vies filter zorgt voor slechte geuren en slechtere wasresultaten.

Haal het filter eruit volgens de handleiding, spoel het af onder de kraan en verwijder eventueel vet met een borstel. Neem de rubbers af met een sopje en een tandenborstel voor de moeilijke hoekjes. Laat de deur daarna openstaan om te luchten.

De knoppen, handgrepen en schakelaars

Denk aan de knoppen van het fornuis, de handgrepen van de oven, de microgolfoven en de kranen. Dit zijn de zogenaamde high-touch oppervlakken. De WHO noemt keuken- en voedselbereidingsgebieden expliciet als plekken die prioriteit verdienen bij het schoonmaken en desinfecteren. Toch worden juist deze kleine oppervlakken vaak overgeslagen.

Neem ze dagelijks mee met een vochtige doek en een geschikt reinigingsmiddel. Gebruik bij voorkeur een aparte doek voor de keuken en was deze vaak. Zo voorkom je dat je bacteriën van de ene plek naar de andere verspreidt.

De kruidenpotjes en voorraadpotten

Kruidenpotjes, olieflessen en voorraadpotten staan vaak maandenlang in de kast. Ze kunnen plakkerig worden van gemorst vet of vocht. Ook de deksels en de randen waar je met vette vingers aankomt, blijven vaak vies. Dit is niet alleen onhygiënisch, maar kan ook de smaak van de inhoud beïnvloeden.

Haal alles uit de kast, veeg de potten af met een vochtige doek en sop de plakkerige randen schoon. Controleer ook de houdbaarheidsdatum en gooi oude producten weg. Zo houd je overzicht en voorkom je ongedierte.

De ruimte achter en onder de apparaten

Achter de koelkast, het fornuis en de vaatwasser hoopt zich stof, vet en soms zelfs etensresten op. Dit trekt ongedierte aan en kan brandgevaarlijk zijn. Toch wordt deze ruimte zelden schoongemaakt omdat de apparaten zwaar zijn of moeilijk te verplaatsen.

Probeer apparaten minstens één keer per jaar weg te schuiven als dat veilig kan. Stofzuig en veeg de vloer en de muur erachter. Controleer ook de ruimte onder de koelkast en het fornuis. Als je de apparaten niet kunt verplaatsen, gebruik dan een stofzuiger met een lange slang of een plumeau om er zo goed mogelijk bij te komen.

De keukenmachine, blender en andere kleine apparaten

Kleine keukenapparaten zoals blenders, keukenmachines en koffiezetapparaten hebben vaak moeilijk bereikbare onderdelen. De rubbers, de messen en de behuizing kunnen voedselresten vasthouden. Vooral de afdichtingsringen van blenders zijn berucht.

Haal de onderdelen uit elkaar volgens de handleiding en maak ze schoon met warm water en een mild sopje. Laat ze goed drogen voordat je ze weer in elkaar zet. Vergeet ook de buitenkant en de knoppen niet. Bij koffiezetapparaten kan ontkalken nodig zijn om aanslag te verwijderen.

De prullenbak en de deksel

De prullenbak wordt vaak als vanzelfsprekend vies beschouwd, maar wordt zelden grondig schoongemaakt. De binnenkant kan gaan ruiken en bacteriën verspreiden. Ook de deksel en het pedaal zijn echte aanraakpunten.

Maak de prullenbak regelmatig leeg en spoel hem uit met water en een desinfecterend middel. Laat hem drogen voordat je een nieuwe zak plaatst. Neem ook de deksel en het pedaal af met een sopje. Overweeg een prullenbak met een voetpedaal om contact met handen te vermijden.

De vloer en de plinten

De keukenvloer wordt vaak gedweild, maar de plinten en de hoeken worden overgeslagen. Daar hoopt zich stof, kruimels en vet op. Ook onder de keukenkastjes en langs de randen kan vuil zich ophopen.

Stofzuig de randen en hoeken voordat je dweilt. Neem de plinten af met een vochtige doek. Gebruik een tandenborstel of een smalle borstel voor de moeilijke hoekjes. Zo voorkom je dat vuil zich ophoopt en ongedierte aantrekt.

De handdoeken, vaatdoekjes en sponsjes

Vaatdoekjes en sponsjes zijn berucht om bacteriën. Ze blijven vochtig en komen in contact met voedselresten. De CDC benadrukt dat handen in de keuken ziektekiemen kunnen verspreiden en dat goede handhygiëne belangrijk is. Dat geldt ook voor de doeken die je gebruikt.

Was vaatdoekjes vaak op hoge temperatuur en vervang sponsjes regelmatig. Laat ze tussen gebruik door drogen. Overweeg verschillende doeken te gebruiken voor verschillende taken, zoals één voor het aanrecht en één voor de vloer.

De binnenkant van de oven en de magnetron

De oven en magnetron worden vaak alleen oppervlakkig schoongemaakt. Gemorst vet en etensresten bakken zich vast en kunnen bij verhitting rook en geuren veroorzaken. Ook de binnenkant van de deur en de rubbers blijven vaak achter.

Maak de oven schoon volgens de handleiding, met een geschikt ovenreiniger of een zelfgemaakte pasta van baking soda en water. Laat het intrekken en verwijder daarna het vuil. Voor de magnetron kun je een kom water met citroen verwarmen, waardoor stoom vrijkomt en het vuil loslaat. Neem daarna de binnenkant af.

De ruimte boven de kastjes

Boven de keukenkastjes hoopt zich stof en vet op. Omdat je er niet dagelijks bij kunt, wordt het vaak vergeten. Toch kan dit vuil naar beneden vallen en in het eten terechtkomen.

Gebruik een stofzuiger met een lange slang of een plumeau om het stof te verwijderen. Neem daarna de bovenkant van de kastjes af met een vochtige doek en een ontvettend middel. Doe dit minstens twee keer per jaar.

De deurklink, lichtschakelaars en stopcontacten

Deze kleine oppervlakken worden zelden schoongemaakt, terwijl ze door veel mensen worden aangeraakt. Vooral als er in huis iemand ziek is, is het belangrijk om ze regelmatig af te nemen. De WHO adviseert om high-touch oppervlakken vaker schoon te maken en te desinfecteren.

Neem ze af met een vochtige doek en een geschikt reinigingsmiddel. Gebruik geen overmatig natte doek bij stopcontacten. Was je handen na het schoonmaken van deze plekken.

De gootsteenafvoer en de sifon

De sifon onder de gootsteen vangt etensresten en vet op. Als deze verstopt raakt, ontstaan nare geuren en kan het water slecht weglopen. Toch wordt de sifon zelden schoongemaakt.

Plaats een emmer onder de sifon, draai hem voorzichtig los en verwijder het vuil. Maak de sifon schoon met warm water en een borstel. Draai hem daarna weer goed vast. Als je dit niet zelf durft, kun je een loodgieter inschakelen.

Vergelijking van keukenschoonmaakmethoden

Niet elke methode is even geschikt voor elke plek. Hieronder een overzicht van veelgebruikte middelen en waar ze het beste werken.

Met deze methoden kun je vrijwel elke vergeten plek in de keuken aanpakken. Kies wat past bij het oppervlak en bij wat je in huis hebt. Vaak is een combinatie van een sopje, baking soda en een goede desinfectie al voldoende.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik de afzuigkap schoonmaken?

Het vetfilter van de afzuigkap kun je het beste elke maand schoonmaken, of vaker als je veel frituurt of kookt met veel vet. De buitenkant van de kap en de randen kun je wekelijks afnemen. Controleer ook de afvoerpijp en het motorhuis jaarlijks.

Kan ik de vaatwasser gebruiken om mijn afzuigkapfilter te reinigen?

Dat hangt af van het type filter. Sommige metalen filters zijn vaatwasserbestendig, maar andere kunnen beschadigd raken. Controleer altijd de handleiding van je afzuigkap. Als je het filter in de vaatwasser doet, zorg dan dat er geen etensresten achterblijven en laat het goed drogen.

Wat is de beste manier om de gootsteenafvoer te ontstoppen en te reinigen?

Een veelgebruikte methode is baking soda en azijn in de afvoer te gieten, even te laten bruisen en daarna door te spoelen met heet water. Voor hardnekkige verstoppingen kun je een plunger of een ontstoppingsveer gebruiken. Vermijd agressieve chemische ontstoppers als je een septic tank hebt of als je twijfelt.

Hoe voorkom ik schimmel in keukenkastjes?

Zorg voor goede ventilatie en droog gemorste vloeistoffen direct op. Maak kastjes regelmatig leeg en schoon, vooral in vochtige ruimtes. Gebruik indien nodig een vochtvreter. Als je schimmel ziet, verwijder deze dan volgens de richtlijnen van de EPA en pak de vochtbron aan.

Moet ik desinfecterend middel gebruiken in de keuken?

Desinfectie is vooral belangrijk op high-touch oppervlakken en na het bereiden van rauw vlees of vis. Voor dagelijks onderhoud is een mild sopje vaak voldoende. Gebruik desinfecterend middel volgens de instructies en laat het voldoende inwerken. Spoel voedselcontactoppervlakken daarna goed na met water.

Bronnen

1. cdc.gov — About Handwashing as a Healthy Habit in the Kitchen | Clean Hands | CDC
2. fda.gov — Food Safety in Your Kitchen | FDA
3. epa.gov — Mold Cleanup in Your Home | US EPA
4. who.int — Coronavirus disease (COVID-19): Cleaning and disinfecting surfaces in non-health care settings
5. fao.org — Practise good hygiene