Waarom je schoonmaakdoeken apart moet wassen

Wat er precies op een schoonmaakdoek terechtkomt

Een schoonmaakdoek lijkt na gebruik misschien alleen wat vochtig of licht vervuild, maar hij heeft vaak meer opgenomen dan je denkt. Op het moment dat je een aanrecht, tafel, deurkruk, badkamerkraan of vloer afneemt, neemt de doek micro-organismen op die daar zaten. Denk aan bacteriën van rauw vlees of groente, resten van zeep en vet, huidschilfers, stof en soms ook ziektekiemen van iemand die verkouden is of een infectie heeft.

De Universiteit van Californië, Davis, wijst er in een voedselveiligheidsdocument op dat zogenoemde wiping cloths – doeken die je gebruikt om oppervlakken schoon te maken – tussendoor gewassen moeten worden om de microbiologische belasting te verlagen. Anders draag je micro-organismen juist over van het ene oppervlak naar het andere. Dat is precies het probleem: een doek die niet apart en niet vaak genoeg wordt gewassen, wordt zelf een verspreider.

De FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties, noemt in een voorlichtingsdocument over hygiëne dat doeken, sponzen, lappen en moppen die voor schoonmaak worden gebruikt, gewassen en vervangen moeten worden zodra ze vuil worden. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk belanden ze vaak toch in de gewone wasmand.

Waarom de wasmachine geen ontsmetter is

Veel mensen denken: als alles maar in de wasmachine gaat, komt het er schoon uit. Dat is deels waar, maar niet automatisch. De wasmachine verwarmt, spoelt en centrifugeert, maar of ziektekiemen echt worden gedood, hangt af van temperatuur, wasmiddel, programma en de vraag of je de trommel niet te vol stopt.

Als je een sterk vervuilde schoonmaakdoek samen met je ondergoed, handdoeken of theedoeken wast, kan het vuil en de micro-organismen van de doek in het waswater terechtkomen. Bij een te lage temperatuur of een te kort programma overleven sommige bacteriën en virussen dat. Ze kunnen vervolgens op andere textiel terechtkomen. Dat noem je kruisbesmetting: besmetting van het ene item naar het andere via water, trommel of zelfs via je handen wanneer je de natte was eruit haalt.

De WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie, adviseert in een handleiding over wassen en schoonmaken bij bepaalde infectieziekten om linnengoed, handdoeken en kleding apart van de rest van de huishoudwas te wassen. Ook noemt de WHO dat schoonmaakdoeken en mopkoppen in zorgomgevingen gescheiden moeten worden gewassen van andere vervuilde textielsoorten. Thuis is de situatie anders dan in een ziekenhuis, maar het principe blijft hetzelfde: hoe vuiler het item, hoe belangrijker het is om het niet tussen schone of minder vervuilde was te doen.

Het verschil tussen zichtbaar schoon en hygiënisch schoon

Een doek kan er na de was schoon uitzien en toch nog micro-organismen bevatten. Zichtbaar schoon zegt vooral iets over vuil dat je kunt zien, niet over bacteriën en virussen die onzichtbaar zijn. Daarom is het beter om schoonmaakdoeken niet alleen te beoordelen op hoe ze eruitzien, maar op hoe je ze wast en waarvoor je ze gebruikt.

Als je een doek gebruikt voor het schoonmaken van het toilet, de badkamer, de keuken en de woonkamer door elkaar, dan verzamel je allerlei soorten vuil op één doek. Was je die doek vervolgens met je handdoeken, dan kunnen die micro-organismen zich verspreiden naar textiel dat je op je huid of in je gezicht gebruikt. Dat is een onnodig risico, zeker als er iemand in huis is met een infectie, een verminderde weerstand of een open wond.

Wat je beter wel en niet bij elkaar kunt wassen

Niet alle textiel is even vervuild. Grofweg kun je onderscheid maken tussen:

• Schoonmaakdoeken: doeken die je gebruikt voor oppervlakken, sanitair, keuken, vloer of buitenspullen. Deze was je apart.
• Handdoeken en washandjes: komen tegen je huid aan, vaak vochtig en warm. Was ze op een temperatuur die past bij het materiaal en de vervuiling.
• Ondergoed en sokken: direct huidcontact, kunnen veel bacteriën bevatten. Was ze niet samen met schoonmaakdoeken.
• Theedoeken en keukenhanddoeken: komen in de keuken veel in contact met handen, voedselresten en vocht. Was ze regelmatig en niet samen met toiletdoeken.
• Bedden- en linnengoed: was dit apart van sterk vervuilde schoonmaakdoeken, zeker bij ziekte in huis.

De Purdue University Extension waarschuwt specifiek dat microvezeldoeken het beste apart van gewone was kunnen worden gewassen. Ook adviseert deze bron om badkamerdoeken niet in andere ruimtes te hergebruiken, om besmetting te voorkomen. Dat betekent dus niet alleen apart wassen, maar ook apart houden tijdens het gebruik.

Hoe je schoonmaakdoeken verantwoord wast

De precieze temperatuur hangt af van het materiaal en het wasmiddel dat je gebruikt. Kijk altijd op het waslabel van de doek. Over het algemeen geldt: hoe warmer je wast, hoe meer micro-organismen worden gedood, maar niet elk materiaal kan hoge temperaturen aan. Microvezeldoeken kunnen bijvoorbeeld minder goed tegen zeer heet water dan katoenen doeken.

Enkele praktische richtlijnen die je kunt aanhouden:

• Was schoonmaakdoeken in een aparte was, niet samen met kleding, handdoeken of beddengoed.
• Gebruik een wasmiddel dat past bij het type doek en de mate van vervuiling.
• Was niet te vol: de doeken moeten vrij kunnen bewegen in de trommel, anders wordt het vuil minder goed weggespoeld.
• Kies een programma dat lang genoeg duurt en warm genoeg is voor het materiaal.
• Droog de doeken goed, bij voorkeur aan de lucht of in de droger als het label dat toelaat. Vochtige doeken in een afgesloten mand zijn een ideale plek voor bacteriën.
• Bewaar schone doeken droog en apart van vuile doeken.

De WHO noemt in haar advies ook het belang van apart wassen van besmet linnengoed en het goed drogen van textiel. Dat sluit aan bij wat in de praktijk het beste werkt: scheiden, warm genoeg wassen en goed laten drogen.

Verschillende soorten doeken en hoe je ze behandelt

Niet elke doek is hetzelfde. Een microvezeldoek voor het stof afnemen in de woonkamer is iets anders dan een doek waarmee je het toilet schoonmaakt. Toch belanden ze vaak in dezelfde wasmand. Hieronder zie je hoe je ze kunt indelen.

Microvezeldoeken

Microvezeldoeken zijn populair omdat ze goed vuil opnemen en vaak zonder veel water werken. Maar juist omdat ze zo goed vuil vasthouden, is het belangrijk ze apart te wassen. Purdue Extension adviseert microvezeldoeken apart van gewone was te wassen. Gebruik geen wasverzachter, want dat kan de vezels aantasten en de opnamecapaciteit verminderen. Was ze op een temperatuur die het label aangeeft en laat ze goed drogen.

Katoenen schoonmaakdoeken

Katoenen doeken zijn vaak steviger en kunnen meestal hoger gewassen worden dan microvezel. Dat is handig als je ze gebruikt voor het schoonmaken van sanitair of de keuken. Was ze apart van kleding en handdoeken, zeker als ze zichtbaar vuil zijn of in de badkamer zijn gebruikt.

Vaatdoeken en keukendoeken

Deze doeken komen in contact met voedselresten, vocht en handen. Ze zijn niet hetzelfde als een toiletdoek, maar ze horen ook niet bij de gewone was als ze sterk vervuild zijn. Was ze regelmatig en vervang ze op tijd. De FAO benadrukt dat doeken en sponzen die voor schoonmaak worden gebruikt, gewassen en vervangen moeten worden zodra ze vuil worden.

Toiletdoeken en badkamerdoeken

Deze doeken komen in aanraking met oppervlakken waar veel bacteriën kunnen zitten. Gebruik ze niet in de keuken en was ze apart van keukentextiel. Purdue Extension raadt aan om badkamerdoeken niet in andere ruimtes te hergebruiken. Houd ze dus gescheiden, zowel tijdens gebruik als tijdens het wassen.

Vloerdoeken en mopdoeken

Vloerdoeken en mopkoppen verzamelen stof, zand, haren en vuil van de vloer. Was ze apart van alles wat met huid, eten of aanrecht in aanraking komt. De WHO noemt dat schoonmaakdoeken en mopkoppen gescheiden moeten worden gewassen van andere vervuilde textielsoorten in zorgomgevingen. Thuis kun je die lijn doortrekken: hoe vuiler het item, hoe belangrijker het is om het niet tussen schonere was te doen.

Veelgemaakte fouten bij het wassen van schoonmaakdoeken

Er zijn een paar fouten die bijna iedereen weleens maakt. Ze lijken onschuldig, maar ze ondermijnen het effect van apart wassen.

• Alles in één was doen omdat het toch allemaal textiel is. Textiel is niet hetzelfde als hygiënisch schoon. Een toiletdoek tussen je handdoeken is geen goed idee.
• Te koud wassen. Als je alleen op een kort, lauw programma wast, overleven meer micro-organismen. Kies een programma dat past bij het materiaal en de vervuiling.
• De trommel te vol stoppen. Dan kan het vuil minder goed worden weggespoeld en blijven resten achter.
• Natte doeken laten liggen. Een vochtige doek in een afgesloten emmer of mand is een broedplaats. Laat doeken drogen voordat je ze in de wasmand doet, of was ze snel.
• De wasmachine niet schoonhouden. Als je vaak sterk vervuilde doeken wast, is het verstandig om de trommel en het filter regelmatig te controleren en schoon te maken volgens de handleiding van je machine.
• Doeken te lang hergebruiken. Een doek die ruikt of zichtbaar vuil is, moet weg of in de was. De FAO noemt dat doeken vervangen moeten worden zodra ze vuil worden.

Wat je doet bij ziekte in huis

Als iemand in huis een infectie heeft, wordt apart wassen nog belangrijker. De WHO adviseert bij bepaalde infectieziekten om linnengoed, handdoeken en kleding apart van de rest van de huishoudwas te wassen. Gebruik aparte doeken voor de kamer van de zieke en was ze niet samen met de rest. Draag indien nodig handschoenen bij het hanteren van vuile was en was daarna je handen goed.

Ook is het verstandig om schoonmaakdoeken die in contact komen met lichaamsvloeistoffen of besmette oppervlakken direct apart te houden en zo warm te wassen als het materiaal toelaat. Droog textiel goed en voorkom dat vochtige doeken ergens blijven liggen.

Praktische opbergtips voor thuis

Apart wassen begint bij apart houden. Als alle doeken door elkaar in één mand gaan, is de kans groot dat ze ook samen in de wasmachine belanden. Gebruik daarom bijvoorbeeld:

• Een aparte kleine wasmand of emmer voor schoonmaakdoeken.
• Verschillende kleuren doeken per ruimte: bijvoorbeeld blauw voor de keuken, geel voor de badkamer, groen voor de vloer.
• Een haakje of mandje in de badkamer voor gebruikte badkamerdoeken.
• Een afgesloten bak voor vuile doeken, zodat ze niet in contact komen met schone was.

Zo hoe je niet elke keer na te denken over welke doek waar hoort. Een simpel systeem met kleuren of vaste plekken werkt beter dan goede voornemens alleen.

Vergelijking: hoe je verschillende doeken het beste wast

In de tabel hieronder zie je in één oogopslag hoe je verschillende soorten schoonmaakdoeken kunt behandelen. De exacte temperatuur en het programma hangen af van het waslabel en het wasmiddel. Gebruik dit als richtlijn, niet als vervanging van het label.

Waarom dit uiteindelijk tijd en ergernis bespaart

Schoonmaakdoeken apart wassen kost je misschien één extra wasje per week of per twee weken. Daar staat tegenover dat je minder snel vieze geuren in je wasmachine krijgt, dat je handdoeken en kleding frisser blijven en dat je minder risico loopt op het verspreiden van ziektekiemen in huis. Het is een gewoonte die zichzelf terugbetaalt in hygiëne en gemoedsrust.

Je hoeft er geen ingewikkeld systeem van te maken. Een aparte mand, vaste kleuren per ruimte en een wasprogramma dat past bij het materiaal zijn meestal genoeg. Als je eenmaal gewend bent om schoonmaakdoeken niet meer tussen de gewone was te doen, voelt het vanzelf logisch. De doeken die je gebruikt om vuil weg te halen, horen niet thuis tussen textiel dat juist schoon moet blijven.

Bronnen

1. cdn.who.int — Laundry, cleaning, and waste disposal for the person with mpox
2. fao.org — Eating well for good health
3. extension.purdue.edu — Using Paper Towel Alternatives
4. ucfoodsafety.ucdavis.edu — Frequency 4-702.11 Before Use After Cleaning.