Dit is waarom er water onder in je koelkast kan staan

Hoe water normaal gesproken uit je koelkast verdwijnt

Een koelkast onttrekt voortdurend warmte aan de binnenlucht. Daarbij condenseert vocht tegen de koude achterwand. Dat condenswater moet ergens naartoe. Bij de meeste modellen loopt het via een gootje en een afvoerbuisje naar een opvangbak onderin, vaak bovenop de compressor. Daar verdampt het water weer door de warmte van de compressor. Dit is een normaal en stil proces dat je nooit merkt.

Bij koelkasten met een vriesvak dat automatisch ontdooit, komt daar ook dooiwater bij. Ook dat water hoort via dezelfde afvoer weg te lopen. Zolang dat systeem werkt, blijft de bodem van je koelkast droog. Zodra er water onderin staat, is er dus iets mis met de afvoer, met de deurafsluiting of met de manier waarop je de koelkast gebruikt.

Verstopte afvoer is de meest voorkomende oorzaak

Het afvoergaatje achterin de koelkast is klein. Kruimels, etensresten, schimmel of een plakkerig laagje kunnen het gemakkelijk blokkeren. Het water kan dan niet weg en blijft in het gootje staan. Uiteindelijk loopt het over en komt het onderin de koelkast of zelfs op de vloer terecht.

Je herkent een verstopte afvoer aan een plas water onder de groentelade, een natte bodem of een gootje achterin dat vol staat. Soms ruik je ook een muffe geur, omdat stilstaand water bacteriën en schimmel aantrekt.

Wat je zelf kunt doen aan een verstopte afvoer

• Haal de stekker uit het stopcontact voordat je iets schoonmaakt.
• Verwijder de groentelade en eventuele plateaus onderin, zodat je goed bij het afvoergaatje kunt.
• Kijk met een zaklamp in het gaatje. Vaak zie je direct wat er vastzit.
• Gebruik een tandenstoker, een stukje ijzerdraad of een pijpenrager om voorzichtig te prikken. Forceer niets, want het buisje kan scheuren.
• Giet daarna een mengsel van lauw water en een scheutje azijn door de afvoer om hem door te spoelen.
• Herhaal dit als het water langzaam wegloopt. Blijft het staan, dan zit de verstopping dieper in de buis.

Een verstopte afvoer komt vaker voor bij koelkasten waarin etenswaren zonder deksel staan. Vet en vocht slaan neer op de achterwand en spoelen naar beneden. Door etensresten af te dekken en de koelkast regelmatig een keer goed schoon te maken, voorkom je veel ellende.

Een slechte deurafsluiting laat vocht binnen

De rubberen rand rond de deur, ook wel de deurrubber of gasket genoemd, houdt warme lucht buiten. Is die rand versleten, hard geworden of vervuild, dan lekt er continu warme, vochtige lucht naar binnen. Die lucht condenseert tegen de koude wanden. Het gevolg is meer condenswater dan de afvoer aankan, en dus water onderin.

Een slechte afdichting merk je vaak aan andere signalen: de koelkast draait vaker of langer, de achterwand is nat, etenswaren bederven sneller of er zit ijs op plekken waar dat niet hoort. Bij een vriesvak kan zich zelfs een ijslaag vormen die het dooiwater blokkeert.

De deurrubber controleren en onderhouden

• Veeg de rubber schoon met een vochtige doek en een mild sopje. Vet en plakkerigheid zorgen ervoor dat de deur niet goed sluit.
• Voel of de rubber nog soepel is. Is hij hard, gescheurd of vervormd, dan sluit hij niet meer goed af.
• Doe de deurtest: klem een vel papier tussen deur en kast en trek eraan. Voel je weinig weerstand, dan sluit de deur op die plek niet goed.
• Controleer of de deur recht hangt. Een scheve deur kun je soms bijstellen met de scharnieren.
• Vervang een versleten rubber. Dat is vaak eenvoudiger dan een nieuwe koelkast kopen.

Let ook op dat je de deur niet te lang open laat staan en dat er niets tussen de deur klemt, zoals een pak of een fles die net te hoog is.

Te veel vocht in de koelkast zelf

Niet al het water komt van buiten. Warme etenswaren die je direct in de koelkast zet, geven veel vocht af. Dat vocht slaat neer op de koude achterwand en moet via de afvoer weg. Zet daarom restjes eerst af te koelen voordat je ze opbergt.

Ook open bakjes, vochtige groenten zonder verpakking en lekkende pakken zorgen voor extra vocht. Dek etenswaren af met een deksel of folie. Groenten en fruit kun je beter in de groentelade bewaren, die vaak speciaal is ontworpen om vocht te reguleren.

Hoge luchtvochtigheid in huis speelt mee

In een vochtig huis krijgt de koelkast het zwaarder. Bij warm en vochtig weer condenseert er meer vocht tegen de koude oppervlakken. Dat is normaal, maar het betekent wel dat de afvoer goed moet blijven werken. Zorg voor voldoende ventilatie in de keuken en zet de koelkast niet naast een warmtebron zoals een oven of radiator.

Een defect onderdeel: wanneer het niet meer zelf te verhelpen is

Soms zit het probleem dieper. De afvoerslang kan verstopt zitten op een plek die je niet kunt bereiken. Het opvangbakje boven de compressor kan vol zitten of lekken. De dooiwaterafvoer kan bevroren zijn. En bij sommige modellen is er een klepje of waterslot in de afvoer dat kapot kan gaan.

Als je de afvoer hebt doorgeprikt en schoongemaakt, de deurrubber hebt gecontroleerd en het water toch terugkomt, dan is het verstandig om een monteur te laten kijken. Zeker bij een koelkast met een automatisch ontdooisysteem kan een defect verwarmingselement of een kapotte thermostaat ervoor zorgen dat dooiwater niet goed wordt afgevoerd.

Water onder de koelkast: een apart probleem

Water onder de koelkast, dus op de vloer, wijst vaak op een ander probleem dan water binnenin. Mogelijke oorzaken zijn een lekkende afvoerslang, een overvol of beschadigd opvangbakje, een verstopte afvoer die overloopt, of een deurrubber dat zoveel vocht binnenlaat dat het systeem het niet aankan.

Ook een koelkast met een waterdispenser of ijsmachine kan lekken. Controleer de waterleiding en de aansluitingen. Zie je daar druppels of een natte plek, dan zit daar waarschijnlijk de oorzaak.

Wat je kunt controleren bij water op de vloer

• Schuif de koelkast voorzichtig naar voren en droog de vloer.
• Kijk of het opvangbakje boven de compressor vol zit of overloopt.
• Controleer de afvoerslang op scheurtjes of losse verbindingen.
• Kijk of de koelkast waterpas staat. Staat hij scheef, dan kan water de verkeerde kant op lopen.
• Bij een waterdispenser: controleer de leidingen en sluitingen op lekken.

Verschillende soorten koelkasten en hun gevoeligheid voor water

Niet elke koelkast is even gevoelig voor wateroverlast. Modellen met een automatisch ontdooisysteem hebben vaker een afvoer die verstopt kan raken. Oudere modellen met een vriesvak dat je handmatig moet ontdooien, kunnen juist water geven als je te lang wacht met ontdooien. Een Amerikaanse koelkast met ijsmachine heeft weer extra leidingen die kunnen lekken.

Voorkomen is beter dan repareren

Met een paar eenvoudige gewoontes houd je water onder in je koelkast weg. Maak de afvoer een paar keer per jaar schoon. Veeg de deurrubber regelmatig af. Zet geen warme etenswaren in de koelkast. Dek etenswaren af. En controleer of de koelkast waterpas staat en niet tegen een warmtebron aan.

Heb je een vriesvak dat je handmatig moet ontdooien, wacht dan niet tot er een dikke ijslaag zit. Ontdooi op tijd, zodat dooiwater via de afvoer kan weglopen. Zo voorkom je dat het water een weg zoekt naar de bodem van de koelkast.

Als je merkt dat het probleem steeds terugkomt, houd dan bij wanneer het optreedt. Gebeurt het na het schoonmaken, na een warme dag of na het openen van de deur? Die informatie helpt een monteur om de juiste oorzaak te vinden.

Bronnen

1. energy.gov — Refrigeration Products | Department of Energy
2. extranet.who.int — 4.2.14 **Condensation management and defrost**
3. nist.gov — GENERAL PURPOSE UNDERCOUNTER FREEZERS