Waarom bladeren soms naar binnen krullen

Wat er precies gebeurt als een blad naar binnen krult

Een blad is opgebouwd uit cellen die water vasthouden. Als een plant onder stress staat, kan de waterhuishouding in het blad veranderen. De cellen aan de onderkant of bovenkant van het blad krimpen dan anders dan de cellen aan de andere kant. Daardoor buigt het blad om, vaak naar binnen of omhoog. Soms krult alleen de rand, soms rolt het hele blad zich op als een kokertje.

Bij sommige planten, zoals tomaat, is dit een bekend verschijnsel dat physiological leaf roll heet. Universiteiten die tuinbouwonderzoek doen, beschrijven dit als een reactie op stress die meestal niet schadelijk is voor de opbrengst. De plant beschermt zich als het ware tegen uitdroging door het bladoppervlak te verkleinen.

Maar niet elke krul is onschuldig. Bladluizen, virussen en herbiciden kunnen vergelijkbare symptomen geven. Het verschil zit vaak in de details: welke bladeren zijn aangedaan, is er verkleuring, zitten er insecten op de bladonderzijde, en hoe ontwikkelt het probleem zich in de tijd.

Hitte en droogtestress als eerste verdachte

Een van de meest voorkomende oorzaken van naar binnen krullende bladeren is gewoonweg stress door warmte en een tekort aan water. Bij tomaat begint dit vaak bij de onderste, oudere bladeren. De bladeren rollen omhoog en krullen naar binnen, maar blijven meestal groen. De plant ziet er verder gezond uit en groeit door.

Dit type krul zie je vooral op warme, zonnige dagen en in de namiddag. ’s Ochtends vroeg, als het koeler is en de plant weer water heeft opgenomen, kan het blad er alweer anders uitzien. Als de plant ’s nachts voldoende kan herstellen, is er meestal weinig aan de hand.

Wat je kunt doen:

• Geef water bij de wortels, niet op de bladeren, en het liefst vroeg in de ochtend.
• Zorg voor een gelijkmatige bodemvochtigheid; schommelingen tussen kurkdroog en kletsnat versterken de stress.
• Bedek de grond rond de plant met mulch om verdamping tegen te gaan.
• Zet planten in de volle grond niet te dicht op elkaar, zodat warmte weg kan.
• Bij planten in potten: controleer of de pot niet te klein is en of de wortels niet tegen de hete wand aanbakken.

Als de bladeren ’s ochtends weer normaal uitzien en de plant verder gezond groeit, hoef je je meestal geen zorgen te maken. Dit is een tijdelijk signaal, geen ziekte.

Bladluizen en andere zuigende insecten

Bladluizen zuigen sap uit de bladeren. Daarbij injecteren ze stoffen die de groei van het blad verstoren. Het blad kan daardoor krullen, misvormen of verdikken. Vaak krullen de bladeren naar binnen of naar beneden, en zie je op de onderkant van het blad kleine groene, zwarte of witte insecten zitten. Ook plakkerige honingdauw en mieren op de plant zijn een aanwijzing.

Bladluizen vermeerderen zich snel. Een paar luizen kunnen binnen een week uitgroeien tot een flinke kolonie. Hoe eerder je ingrijpt, hoe minder schade de plant oploopt.

Wat je kunt doen:

• Controleer de onderkant van de bladeren en de jonge scheuten regelmatig.
• Spuit een gerichte straal water om luizen weg te spoelen.
• Stimuleer natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes en gaasvliegen door gevarieerd te planten.
• Bij een zware aantasting kun je een zeepoplossing gebruiken volgens de gebruiksaanwijzing.
• Verwijder zwaar aangetaste bladeren als de plant anders niet meer kan herstellen.

Andere zuigende insecten, zoals witte vliegen en trips, kunnen ook bladkrul veroorzaken. Witte vliegen zijn vooral berucht omdat ze virussen kunnen overbrengen.

Virussen die bladeren laten krullen

Sommige virussen veroorzaken specifiek bladkrul. Een bekend voorbeeld is het Tomato yellow leaf curl virus (TYLCV). Dit virus wordt overgedragen door witte vliegen. De symptomen zijn onder andere kleine bladeren die omhoog krullen, kreukelen, geel worden en een plant die achterblijft in groei. De plant kan er bossig uitzien en weinig of geen vrucht geven.

Een virusinfectie is niet te genezen. Je kunt alleen de verspreiding beperken en de plant verwijderen als die ernstig aangetast is. Preventie is daarom belangrijk: houd witte vliegen weg en koop geen planten waarvan je de herkomst niet kent.

Waar je op kunt letten:

• Bladeren die niet alleen krullen, maar ook klein blijven en geel worden.
• Een plant die duidelijk minder groeit dan gezonde planten ernaast.
• Witte vliegjes die opvliegen als je de plant aanraakt.
• Symptomen die zich verspreiden naar andere planten in de buurt.

Bij een vermoeden van een virus is het verstandig om de plant te verwijderen en niet in de composthoop te gooien. Zo voorkom je dat het virus zich verder verspreidt.

Schade door herbiciden

Herbiciden kunnen bladeren ernstig misvormen. Denk aan resten van onkruidverdelger die via de wind, via de grond of via besmette compost bij je planten terechtkomen. De bladeren kunnen dan naar binnen krullen, verdraaien of leerachtig aanvoelen. Vaak zijn meerdere planten in de buurt tegelijk aangedaan, ook onkruid.

Herbicidenschade is vaak lastig vast te stellen omdat de symptomen lijken op virussen of groeistoornissen. Als je recent in de buurt hebt gespoten of als er in de omgeving is gespoten, is dat een belangrijke aanwijzing.

Wat je kunt doen:

• Gebruik geen onkruidverdelger in de buurt van eetbare planten.
• Let op drift van spuitmiddelen uit de omgeving.
• Gebruik alleen compost waarvan je zeker weet dat er geen bestrijdingsmiddelen in zitten.
• Bij lichte schade kan een plant zich soms herstellen; bij zware schade is verwijderen vaak de beste optie.

Verschil tussen oud en nieuw blad

De leeftijd van de bladeren zegt veel over de oorzaak. Bij fysiologische bladrol bij tomaat krullen vooral de oudere, onderste bladeren. Bij een virusinfectie zie je vaak juist symptomen op jongere bladeren en groeipunten. Bij bladluizen zitten de luizen vaak op de jonge scheuten en de onderkant van het blad.

Kijk dus niet alleen naar het blad dat krult, maar ook naar de rest van de plant. Zijn de jonge bladeren gezond? Zit er verkleuring tussen de nerven? Zijn er insecten te zien? Groeit de plant nog? Hoe meer aanwijzingen je verzamelt, hoe zekerder je conclusie.

Verschillende oorzaken naast elkaar

Om je op weg te helpen, zet een aantal veelvoorkomende oorzaken van naar binnen krullende bladeren op een rij. Let op: dit is een hulpmiddel, geen diagnose. Gebruik het samen met wat je zelf ziet aan de plant.

Wat je zelf kunt controleren voordat je ingrijpt

Voordat je planten weggooit of middelen gebruikt, is het verstandig om een paar eenvoudige controles te doen. Zo voorkom je dat je een onschuldige hittekrul behandelt als een virus, of andersom.

• Kijk op verschillende momenten van de dag naar de plant. Herstelt het blad zich in de ochtend?
• Bekijk de onderkant van de bladeren met een loep of vergrootglas.
• Controleer of er witte vliegjes opvliegen als je de plant aanraakt.
• Vergelijk de plant met gezonde planten van dezelfde soort in de buurt.
• Denk na over recente gebeurtenissen: is er gespoten, was het extreem warm, is er weinig water gegeven?

Met deze informatie kun je gerichter zoeken en voorkom je onnodige behandelingen.

Voorkomen is beter dan genezen

Een gezonde plant verdraagt stress beter. Zorg voor een goede bodem met voldoende organisch materiaal, geef water op een regelmatige manier en houd de planten niet te dicht op elkaar. Controleer wekelijks de bladeren, vooral de onderkant, zodat je insecten vroeg opmerkt.

Bij planten die gevoelig zijn voor virussen, zoals tomaat, is het belangrijk om witte vliegen te weren. Gebruik geen planten van onbekende herkomst en verwijder zieke planten direct. Zo geef je virussen geen kans.

Onthoud dat niet elke krul een probleem is. Soms is het gewoon de plant die reageert op het weer. Door goed te kijken en geduldig te zijn, voorkom je dat je meer schade aanricht dan nodig is.

Bronnen

1. extension.umd.edu — Leaf Curling on Vegetables | University of Maryland Extension
2. ipm.ucanr.edu — Tomato Yellow Leaf Curl / Tomato / Agriculture: Pest Management Guidelines / UC Statewide IPM Program (UC IPM)
3. content.ces.ncsu.edu — Tomato Yellow Leaf Curl Virus | NC State Extension Publications
4. pubs.extension.wsu.edu — Physiological Leaf Roll of Tomato | WSU Extension Publications | Washington State University
5. apps.extension.umn.edu — What's wrong with my plant? : Garden : University of Minnesota Extension