Waarom je matten bij de voordeur regelmatig moet schoonmaken

De voordeur als grens tussen buiten en binnen

Elke keer dat je naar binnen loopt, neem je iets mee van buiten. Denk aan zand van het trottoir, bladeren uit de tuin, modder na een regenbui, straatstof, fijnstof en soms zelfs resten van uitwerpselen of chemische stoffen die aan je schoenen kleven. De deurmat is bedoeld om dat vuil op te vangen voordat het zich verspreidt over je hal, woonkamer en trap.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert in haar voorlichting om schoenen bij de ingang achter te laten als voorzorgsmaatregel om vervuiling binnenshuis te beperken. Dat advies onderstreept hoe belangrijk de entreezone is. Een deurmat alleen is niet genoeg, maar een schone, goed onderhouden mat versterkt die eerste barrière aanzienlijk.

Als de mat verzadigd raakt, kan hij geen vuil meer opnemen. Het vuil blijft dan op het oppervlak liggen en wordt bij de volgende stap verder naar binnen gedragen. Je kunt je voorstellen dat een volle mat eerder een veegdoek is die het vuil juist rondstrooit dan een filter dat het tegenhoudt.

Wat een vieze deurmat met je huis doet

Een mat die niet wordt schoongemaakt, heeft allerlei nadelige effecten die je misschien niet direct in verband brengt met dat ene kleedje bij de deur.

Meer schoonmaakwerk in de rest van het huis

Zand en fijn stof dat door de mat heen glipt, komt op je vloer terecht. Vooral bij harde vloeren zoals laminaat, tegels of parket werkt zand als schuurpapier. Elke stap kan krassen veroorzaken. Bij tapijt dringt het vuil in de vezels, waar het moeilijk uit te krijgen is. Het gevolg is dat je vaker moet stofzuigen, dweilen en tapijt moet reinigen. Een schone deurmat bespaart je dus tijd en moeite in de rest van het huis.

Vocht en schimmel

Een natte of vochtige mat is een ideale plek voor schimmel en bacteriën. Vooral in de herfst en winter, wanneer het vaak regent, zuigt een mat zich vol met water. Als die mat niet goed droogt, blijft het vocht dagenlang in de vezels zitten. Dat kan een muffe geur veroorzaken in de hal en op den duur zelfs schimmelplekken op de vloer eronder. Mensen met een allergie of longaandoening kunnen daar klachten van krijgen.

Gladheid en struikelgevaar

Het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) waarschuwt dat losse matten struikelgevaar opleveren en dat slipbestendige matten bij ingangen helpen om vuil te verwijderen. Een mat die niet plat ligt, opkrult of nat is, kan zelf een valrisico worden. Dat geldt zeker voor ouderen of mensen die wat minder stabiel ter been zijn. Een goed onderhouden mat die vlak ligt, verkleint dat risico.

Vuil dat zich ophoopt in de mat zelf

Een deurmat is geen magische spons die oneindig vuil kan opnemen. Na verloop van tijd raken de vezels verzadigd. Het vuil hoopt zich op tussen de haren of in de rubberen structuur. Bij elke stap komt er weer een beetje los. Je ruikt het soms aan een muffe geur, je ziet het aan een grauwe kleur en je voelt het aan een mat die stug en hard is geworden.

Hoe vaak moet je een deurmat schoonmaken?

Er is geen vaste regel die voor elk huishouden werkt. De ideale frequentie hangt af van een aantal factoren.

• Hoeveel mensen lopen er dagelijks over de mat? Een gezin met kinderen en huisdieren belast de mat veel zwaarder dan iemand die alleen woont.
• Wat is het weer? In natte periodes wordt de mat sneller vies en vochtig. In droge zomers waait er meer stof en zand naar binnen.
• Waar ligt de mat? Een mat buiten bij de voordeur krijgt meer regen en straatvuil te verduren dan een mat binnen in de hal.
• Wat voor type mat is het? Een rubberen mat kun je makkelijk afspoelen, een vezelmat vraagt meer zorg.

Als vuistregel kun je aanhouden dat je een deurmat minimaal één keer per week uitschudt of stofzuigt. Een grondige reiniging met water en zeep is meestal eens per maand nodig, en vaker in natte jaargetijden of bij intensief gebruik. Een buitenmat die direct aan straat of tuin grenst, mag je vaker een beurt geven.

Let op signalen die aangeven dat het tijd is: de mat voelt vochtig aan, er komt een geur vanaf, de kleur is dof geworden of er blijft zand op de vloer liggen na het lopen. Dan is het moment aangebroken om actie te ondernemen.

Verschillende soorten matten en hun aanpak

Niet elke deurmat is hetzelfde. De manier van schoonmaken verschilt per materiaal. Verkeerd reinigen kan de mat beschadigen of juist sneller laten slijten.

Rubberen matten

Rubberen matten zijn populair bij de voordeur omdat ze water afstoten en makkelijk schoon te maken zijn. Je kunt ze buiten uitspoelen met een tuinslang of afnemen met een vochtige doek en wat mild zeepsop. Laat ze daarna goed drogen voordat je ze teruglegt. Rubber kan bij langdurige blootstelling aan zonlicht bros worden, dus leg ze niet maandenlang in direct zonlicht als dat te voorkomen is.

Vezelmatten en kokosmatten

Kokosmatten zijn gemaakt van natuurlijke vezels en zijn zeer geschikt om grof vuil af te vegen. Ze kunnen echter slecht tegen langdurig vocht; ze gaan schimmelen en verliezen hun vorm. Schud ze regelmatig buiten uit en stofzuig ze met een borstelopzetstuk. Bij een grondige reiniging kun je ze licht vochtig afnemen en direct laten drogen. Dompel ze niet onder in water en laat ze niet in de regen liggen.

Andere vezelmatten, zoals die van polypropyleen of microvezel, zijn vaak machinewasbaar. Controleer het etiket. Was ze op een lage temperatuur en laat ze aan de lucht drogen, niet in de droger, tenzij dat expliciet is toegestaan.

Antislipmatten met rubberen onderkant

Deze matten combineren een vezeltoplaag met een rubberen onderlaag. Ze zijn ideaal voor binnen, maar de rubberen onderkant kan vuil en vocht vasthouden. Haal de mat af en toe op, veeg de vloer eronder schoon en laat de onderkant drogen. Zo voorkom je dat er een vochtige plek ontstaat waar schimmel zich kan nestelen.

Designmatten en lopers

Lange lopers in de hal vangen veel vuil op, maar zijn lastiger schoon te maken dan een kleine mat. Stofzuig ze regelmatig en gebruik een tapijtreiniger of laat ze professioneel reinigen als ze erg vervuild zijn. Let op dat de randen niet omkrullen, want dat veroorzaakt struikelgevaar.

Praktische manieren om je deurmat schoon te houden

Je hoeft geen dure apparaten of agressieve middelen te gebruiken om een deurmat fris te houden. Met een paar eenvoudige gewoontes kom je al een heel eind.

Dagelijks uitschudden

Neem de mat eens per dag of om de dag mee naar buiten en schud hem goed uit. Doe dit boven een vuilnisbak of in de tuin, niet op het balkon van de buren. Door het uitschudden verwijder je los zand en stof dat zich bovenin heeft verzameld. Het kost je hooguit een halve minuut.

Stofzuigen met de juiste opzetstuk

Gebruik bij het stofzuigen een borstelopzetstuk of een speciaal mattenhulpstuk. Zo zuig je dieper in de vezels en verwijder je meer vuil dan met een gewone vloerzuigmond. Zuig in twee richtingen: eerst met de vezel mee, dan tegen de vezel in. Zo komt het vuil losser.

Kloppen en borstelen

Voor hardnekkig vuil kun je de mat buiten ophangen en er met een mattenklopper of een stevige borstel overheen gaan. Dit werkt vooral goed bij kokos- en vezelmatten. Klop niet te hard, want dan beschadig je de vezels.

Vochtige doek en mild zeepsop

Voor rubberen en kunststof matten is een vochtige doek met een beetje afwasmiddel vaak voldoende. Spoel de doek daarna goed uit en neem de mat nog eens af met schoon water. Laat de mat aan de lucht drogen, bij voorkeur buiten in de schaduw.

Dieptereiniging met water

Sommige matten mogen volledig in water worden ondergedompeld. Gebruik lauw water en een mild reinigingsmiddel. Wrijf voorzichtig met een borstel en spoel goed uit. Laat de mat plat drogen, niet opgehangen aan één hoek, want dan kan hij vervormen. Zorg voor voldoende ventilatie tijdens het drogen.

Machinewas

Als het etiket aangeeft dat de mat in de wasmachine mag, was hem dan op een lage temperatuur en een kort programma. Gebruik geen wasverzachter, want dat kan de antislipwerking aantasten. Laat de mat aan de lucht drogen. Stop hem niet in de droger als dat niet is toegestaan.

Fouten die je beter kunt vermijden

Bij het schoonmaken van deurmatten gaan er vaak dingen mis. Hier zijn de meest voorkomende misstappen.

• De mat nooit laten drogen. Een natte mat terugleggen is vragen om schimmel en geur. Laat hem altijd volledig drogen voordat hij teruggaat.
• Te agressieve schoonmaakmiddelen gebruiken. Chloor of sterke oplosmiddelen kunnen vezels aantasten en de kleur doen vervagen. Mild zeepsop is meestal genoeg.
• De mat in de wasdroger stoppen. Veel matten krimpen of raken beschadigd. Controleer altijd het etiket.
• De mat ondersteboven leggen. De antislipkant hoort op de vloer. Anders schuift de mat weg en ontstaat er valgevaar.
• De mat niet vervangen als hij versleten is. Een mat met losse randen, scheuren of een versleten toplaag kan beter worden vervangen. Een versleten mat doet zijn werk niet meer goed.
• De vloer onder de mat vergeten. Juist daar hoopt zich vuil en vocht op. Til de mat regelmatig op en veeg de vloer eronder schoon.

De rol van de entree in huisveiligheid en hygiëne

De Verenigde Naties adviseren in hun richtlijnen voor toegankelijkheid dat deurmatten vlak met de vloer liggen en goed in de entree zijn geïntegreerd. Ze raden jute matten af, omdat die kunnen verschuiven of problemen geven. Dit laat zien dat de entree niet alleen een kwestie is van netheid, maar ook van veiligheid en toegankelijkheid.

De WHO noemt in een handleiding over hygiëne in de luchtvaart dat vloermatten met een desinfecterende oplossing bij de ingang kunnen worden gelegd in situaties waarin hygiëne extra belangrijk is. Dat is een extreme situatie, maar het principe is hetzelfde: de mat bij de ingang is een middel om te voorkomen dat vuil en ziektekiemen zich verspreiden. In een gewoon huis is een schone, droge mat voldoende.

Wie de entree goed onderhoudt, merkt dat het hele huis schoner blijft. Het is een kleine moeite met een groot effect.

Verschillende mattypen vergeleken

Om je te helpen kiezen en onderhouden, zet een overzicht van de meest voorkomende mattypen en hun eigenschappen op een rij.

Bij het kiezen van een mat is het verstandig om te kijken naar waar hij komt te liggen en hoeveel vuil hij moet verwerken. Een combinatie van een grove buitenmat en een fijnere binnenmat werkt vaak het beste: de buitenmat pakt het grove vuil, de binnenmat vangt het fijne stof en vocht op.

Extra tips voor een frisse entree

Naast het schoonmaken van de mat zelf zijn er nog een paar dingen die je kunt doen om de entree schoon en veilig te houden.

• Zet een schoenenrek of mand bij de deur en vraag huisgenoten en bezoek om schoenen binnen uit te doen. Dat beperkt de hoeveelheid vuil die überhaupt binnenkomt.
• Leg bij nat weer een extra waterabsorberende mat neer of vervang de mat tijdelijk door een exemplaar dat tegen vocht kan.
• Houd de ruimte rond de deur vrij van rommel, zodat je niet struikelt over schoenen, tassen of paraplu’s.
• Controleer regelmatig of de mat nog plat ligt en niet opkrult. Een opgekrulde rand is een valkuil.
• Vervang een versleten mat op tijd. Een mat die zijn beste tijd heeft gehad, doet meer kwaad dan goed.

Met deze gewoontes houd je de entree niet alleen netjes, maar verklein je ook de kans op gladheid en ongelukken. De mat is misschien maar een klein onderdeel van je huis, maar hij verdient dezelfde aandacht als je vloer, je ramen of je keuken.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik mijn deurmat wassen?

Een deurmat kun je het beste wekelijks uitschudden of stofzuigen en ongeveer eens per maand grondig reinigen. In natte periodes of bij intensief gebruik is vaker nodig. Laat de mat altijd volledig drogen voordat je hem teruglegt.

Kan ik mijn deurmat in de wasmachine doen?

Dat hangt af van het materiaal. Veel microvezel- en synthetische matten mogen in de wasmachine, maar kokosmatten en matten met een rubberen onderlaag meestal niet. Controleer altijd het etiket en was op een lage temperatuur zonder wasverzachter.

Wat doe ik tegen een muffe geur in mijn deurmat?

Een muffe geur wijst meestal op vocht en vuil in de vezels. Schud de mat goed uit, stofzuig hem grondig en laat hem buiten in de schaduw goed drogen. Als de geur blijft hangen, is een dieptereiniging met mild zeepsop nodig of is het tijd om de mat te vervangen.

Is een deurmat verplicht voor de veiligheid?

Nee, een deurmat is niet wettelijk verplicht in een woning. Wel kan een losse of opgekrulde mat een struikelgevaar vormen. Zorg er dus voor dat de mat plat ligt en goed blijft liggen, zeker op gladde vloeren.

Helpt een deurmat echt tegen vuil in huis?

Ja, een deurmat vangt een groot deel van het zand, stof en vocht op dat anders je huis binnenkomt. Vooral in combinatie met het achterlaten van schoenen bij de deur, zoals de WHO adviseert, blijft de rest van het huis langer schoon. Een verzadigde mat werkt echter niet meer, dus regelmatig onderhoud is essentieel.

Bronnen

1. oshwiki.osha.europa.eu — Slips, trips and falls – OSHwiki | European Agency for Safety and Health at Work
2. un.org — Accessibility Design Manual : 2-Architechture : 6-Entrances
3. who.int — Mythbusters