Waarom je planten beter niet midden op de dag water geeft

Wat er gebeurt als je midden op de dag water geeft

Als de zon hoog staat en de temperatuur oploopt, is de luchtvochtigheid vaak laag en waait er soms een droge wind. Water dat op de bodem of op bladeren terechtkomt, verdampt dan razendsnel. Een groot deel van het water dat je geeft, gaat direct de lucht in en bereikt nooit de wortels waar de plant het nodig heeft. Je bent dus vooral bezig om de lucht te bevochtigen in plaats van de plant te laten drinken.

Daarnaast kan water op bladeren in de felle middagzon als een vergrootglas werken. Kleine waterdruppels bundelen het zonlicht, waardoor bladweefsel plaatselijk kan verbranden. Je ziet dan bruine of witte vlekken op de bladeren, ook wel bladverbranding genoemd. Dit gebeurt niet bij elke plant even snel, maar het risico is het grootst bij planten met dunne of behaarde bladeren.

Ook de bodem heeft het zwaar. Een hete, droge bodem neemt water minder goed op. Als je in één keer veel water geeft, kan een deel ervan langs de wortels wegstromen of gewoonweg niet doordringen tot de diepere lagen. Het water dat wel in de bovenste centimeters blijft, verdampt vervolgens binnen een mum van tijd.

Waarom de ochtend de beste tijd is

De vroege ochtend, zodra de zon opkomt en de temperatuur nog aangenaam is, is voor de meeste planten het ideale moment om water te krijgen. De lucht is vaak vochtiger, de verdamping is nog laag en de planten kunnen het water rustig opnemen. Bovendien drogen de bladeren in de loop van de ochtend op, waardoor de kans op schimmels en bladziekten kleiner wordt.

Als je ’s ochtends water geeft, heeft de plant de hele dag de tijd om het vocht te gebruiken. Vooral bij planten die veel water nodig hebben, zoals groenten in de volle grond of in potten, maakt dat een groot verschil. De wortels krijgen de kans om zich vol te zuigen voordat de hitte toeslaat.

De avond als goed alternatief

Water geven in de avond werkt ook goed, vooral op warme dagen. De temperatuur is dan gedaald, de zon is weg en de verdamping is minimaal. Het water krijgt de tijd om in de bodem te trekken en de wortels kunnen het ’s nachts opnemen. Toch kleven er ook nadelen aan: als de bladeren ’s avonds nat blijven en de temperatuur ’s nachts niet al te hoog is, kan dat schimmelvorming in de hand werken. Geef daarom bij voorkeur water op de bodem en niet op het blad.

Bij planten die gevoelig zijn voor schimmels, zoals tomaten en courgettes, is de ochtend vaak de veiligere keuze. Wil je toch ’s avonds water geven, zorg dan dat je niet te laat bent en dat de bladeren nog kunnen opdrogen voordat de nacht echt intreedt.

Water geven aan de bodem, niet aan de plant

Een van de belangrijkste principes bij water geven is: richt je op de bodem, niet op de plant. Water dat op bladeren terechtkomt, heeft weinig nut. De wortels zitten in de grond en daar moet het water naartoe. Door direct bij de wortelzone te gieten, voorkom je dat water verspild wordt aan verdamping en verklein je de kans op bladziekten.

Bij potplanten kun je het beste water geven tot het onder de pot uitloopt. Zo weet je dat de hele kluit vochtig is. Laat overtollig water weglopen en laat de pot niet in een laag water staan, want dat kan wortelrot veroorzaken. Bij planten in de volle grond kun je beter minder vaak maar dieper water geven. Zo stimuleer je de wortels om dieper te groeien en worden planten weerbaarder tegen droogte.

Hoeveel water heeft een plant nodig?

De waterbehoefte verschilt per plant, per grondsoort en per weersomstandigheid. Zandgrond houdt water minder goed vast dan kleigrond, en potplanten drogen sneller uit dan planten in de volle grond. Voel daarom regelmatig aan de grond. Steek je vinger een paar centimeter in de aarde: voelt die droog aan, dan is het tijd om water te geven. Voelt die nog vochtig aan, wacht dan nog even.

Geef liever in één keer goed water dan elke dag een klein beetje. Oppervlakkig water geven zorgt ervoor dat alleen de bovenste wortels vocht krijgen, waardoor de plant oppervlakkig wortelt en sneller last krijgt van droogte. Door diep te gieten, bereik je ook de diepere wortels en help je de plant om droge periodes beter door te komen.

Vermijd water geven tijdens de heetste uren

Tussen ongeveer elf uur ’s ochtends en vier uur ’s middags is de verdamping het hoogst. In die periode kun je beter niet water geven. Niet alleen gaat er veel water verloren, ook de kans op bladverbranding is dan het grootst. Als je planten in de middag toch slap hangen, kun je ze tijdelijk wat schaduw geven in plaats van water te geven. Een parasol, een doek of een verplaatsbare pot kunnen helpen om de ergste hitte te temperen.

Soms is het nodig om in de middag water te geven, bijvoorbeeld als een plant echt op uitdrogen staat. In dat geval kun je beter ’s avonds of de volgende ochtend water geven. Als je toch moet gieten, doe het dan rustig en direct bij de bodem, zodat het water niet op de bladeren blijft liggen.

Mulchen helpt om vocht vast te houden

Een laag mulch rond je planten, zoals compost, bladeren, stro of houtsnippers, vermindert de verdamping uit de bodem aanzienlijk. De bodem blijft langer koel en vochtig, waardoor je minder vaak water hoeft te geven. Mulch beschermt ook tegen temperatuurschommelingen en onderdrukt onkruid. Breng een laag van enkele centimeters aan rond de plant, maar houd wat afstand van de stam om rotting te voorkomen.

Voor potplanten kun je een dun laagje mulch gebruiken, maar let op dat je de grond niet te nat houdt. Bij potten is het beter om de grond licht vochtig te houden en overtollig water altijd af te voeren.

Gieters, sproeiers en druppelsystemen

Hoe je water geeft, is net zo belangrijk als wanneer. Een gieter met een fijne sproeikop is handig voor zaailingen en tere planten, maar voor grotere planten kun je beter direct bij de wortel gieten. Sproeiers die water in de lucht verstuiven, verliezen veel water door verdamping, zeker midden op de dag. Druppelsystemen of soaker slangen brengen water langzaam en gericht naar de wortels, waardoor er veel minder verdampt.

Als je een sproeier gebruikt, zet hem dan aan in de vroege ochtend of late avond. Laat hem niet de hele dag aan staan. Met een timer kun je instellen dat er alleen water wordt gegeven op momenten dat de verdamping laag is. Dat bespaart water en is beter voor je planten.

Wat te doen bij hittegolven

Tijdens een hittegolf kunnen planten extra stress ervaren. Geef dan ’s ochtends vroeg water, vóór de grootste hitte. Je kunt ook overwegen om planten tijdelijk te verplaatsen naar een plek met middagschaduw. Potplanten kun je binnen zetten of onder een afdak plaatsen. Voor planten in de volle grond kun je een schaduwdoek spannen of een laag mulch aanbrengen om de bodem koel te houden.

Let op dat je niet te veel water geeft in een poging de hitte te compenseren. Te veel water kan de wortels verstikken en wortelrot veroorzaken. Het is beter om vaker een klein beetje te geven dan in één keer een grote plens, maar zelfs dan nog het liefst op de juiste momenten.

Verschillende manieren van water geven vergeleken

Zo zie je dat de keuze van je gieter of systeem samenhangt met het moment van water geven. Door te kiezen voor een methode die water direct bij de wortels brengt en door te gieten op een koel moment, haal je het meeste uit elke druppel.

Veelgemaakte fouten bij water geven

Een veelgemaakte fout is water geven volgens een vast schema, ongeacht het weer. Op een bewolkte dag heeft een plant minder water nodig dan op een zonnige dag. Kijk dus naar de plant en de grond, niet alleen naar de kalender. Een andere fout is te vaak een klein beetje water geven. Daardoor blijven de wortels aan de oppervlakte en wordt de plant kwetsbaar voor droogte.

Ook water geven op het heetst van de dag is een klassieke fout. Het water verdampt voordat het nut heeft en bladeren kunnen verbranden. Geef liever in de ochtend of avond. Tot slot: laat planten niet in een laag water staan. Wortels hebben zuurstof nodig en te veel water kan net zo schadelijk zijn als te weinig.

Praktische tips voor elk seizoen

In het voorjaar, als planten net beginnen te groeien, is de waterbehoefte meestal nog beperkt. Geef alleen water als de grond droog aanvoelt. In de zomer, zeker tijdens warme periodes, kun je vaker water geven, maar blijf de ochtend en avond verkiezen. In het najaar verminder je de frequentie weer, en in de winter geef je bijna geen water aan planten buiten, tenzij ze in een kas of pot staan die niet bevriest.

Voor kamerplanten geldt een vergelijkbaar principe: geef water wanneer de bovenste laag grond droog is, en doe dat bij voorkeur in de ochtend. Zo kunnen ze het vocht overdag gebruiken en voorkom je dat de wortels ’s nachts in natte grond staan.

Water besparen en toch gezonde planten

Door op het juiste moment water te geven, bespaar je niet alleen water, maar help je ook het milieu. Minder verdamping betekent dat je minder vaak hoeft te gieten. Mulchen, druppelsystemen en het verbeteren van de bodemstructuur met compost zorgen ervoor dat water beter wordt vastgehouden. Zo wordt je tuin weerbaarder tegen droge periodes.

Vergeet ook niet dat niet alle planten evenveel water nodig hebben. Kijk naar de specifieke behoeften van je planten. Sommige planten, zoals vetplanten en cactussen, hebben weinig water nodig en kunnen beter tegen droogte. Andere, zoals bladgroenten en tomaten, hebben juist regelmatig water nodig. Stem je watergift daarop af.

Bronnen

1. fao.org — Crops and Drops
2. cordis.europa.eu — Watering plants midday triggers sunburn, research shows | News | CORDIS | European Commission