Zo voorkom je dat water direct langs een droge kluit wegloopt

Waarom water langs een droge kluit wegloopt

Als grond langere tijd droog is, kunnen de kleine poriën tussen de gronddeeltjes samenvallen en kan er een waterafstotende laag ontstaan. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij potgrond met veel veen of bij grond die langdurig is uitgedroogd. Water krijgt dan geen kans om door te dringen en blijft als het ware op de oppervlakte staan of stroomt zijwaarts weg. Bij een plant in een pot zie je dan dat het water direct langs de potwand naar beneden loopt, zonder dat de kluit vochtig wordt. In de volle grond kan water via de omringende, drogere grond wegstromen nog voordat het de wortelkluit bereikt.

Een tweede oorzaak is een slecht voorbereid plantgat. Als je een plant in een gat zet zonder de omringende grond vochtig te maken, zuigt die droge grond als een spons het water weg bij de kluit vandaan. De kluit blijft dan droog, ook al geef je ruim water. Dit fenomeen zie je vaak bij pas geplante heesters en bomen, maar ook bij vaste planten die in een droge periode zijn geplant.

Hoe je herkent dat water niet wordt opgenomen

Het probleem is niet altijd meteen zichtbaar. Je kunt het herkennen aan de volgende signalen:

• Water loopt direct van de bovenkant van de pot of het plantgat weg, zonder in de grond te trekken.
• De grond voelt oppervlakkig nat aan, maar enkele centimeters dieper is het kurkdroog.
• De plant verwelkt ondanks dat je regelmatig water geeft.
• Bij het uitnemen van de kluit uit een pot blijkt de binnenkant nog steeds droog, terwijl de buitenkant nat is.
• Er ontstaat een soort korst op de grond of het water parelt op het oppervlak.

Als je een van deze signalen herkent, is het tijd om anders te gaan water geven. Gewoon meer water geven helpt niet; het water verdwijnt nog steeds langs de kluit. Je moet de grond eerst weer ontvankelijk maken voor water.

Wat je kunt doen om water wél te laten doordringen

De aanpak verschilt of je te maken hebt met een potplant of met een plant in de volle grond. In beide gevallen is het belangrijk om het water langzaam en gericht aan te bieden, zodat het de tijd krijgt om in de grond te trekken.

Bij potplanten

Haal de kluit uit de pot als dat mogelijk is. Leg de kluit in een bak met water en laat hem van onderaf vollopen. Zo kan het water via de onderkant de kluit in trekken. Laat de kluit enkele uren staan, tot hij helemaal verzadigd is. Daarna laat je hem uitlekken voordat je hem terugzet. Als de kluit te groot is om uit de pot te halen, kun je de pot onderdompelen in een emmer of teil met water. Houd de pot onder water tot er geen luchtbellen meer opstijgen. Dat kan even duren, maar het is de beste manier om hydrofobe grond weer vochtig te krijgen.

Een andere methode is om heel langzaam water te geven met een dun straaltje, bijvoorbeeld met een gieter met een fijne sproeikop of een druppelsysteem. Geef telkens kleine beetjes, zodat het water de kans krijgt om in te trekken. Herhaal dit meerdere keren achter elkaar. Soms helpt het om eerst een paar druppels afwasmiddel toe te voegen aan het water, maar wees voorzichtig: dit kan de grond en de plant schaden als je te veel gebruikt. Gebruik het alleen als noodoplossing en in zeer lage concentratie.

Bij planten in de volle grond

Maak de omringende grond vochtig voordat je water geeft. Zo voorkom je dat de droge grond het water bij de kluit wegzuigt. Geef water in een langzame, gelijkmatige stroom rond de plant, niet in één keer een grote plens. Laat het water intrekken en herhaal dit een paar keer. Je kunt ook een ring van grond rond de plant maken, zodat het water niet direct wegloopt. Vul die ring met water en laat het rustig in de grond trekken.

Bij ernstig uitgedroogde grond kan het helpen om de grond eerst licht te verkruimelen of te doorboren met een tuinvork. Zo ontstaan er kleine kanaaltjes waardoor het water beter kan doordringen. Doe dit voorzichtig, zodat je de wortels niet beschadigt. Daarna geef je weer langzaam water. Blijf herhalen tot de grond op tien tot vijftien centimeter diepte vochtig aanvoelt.

Voorkomen is beter dan genezen

Zorg dat de grond niet volledig uitdroogt. Geef liever regelmatig een kleinere hoeveelheid water dan af en toe een grote plens. Mulchen helpt om vocht vast te houden en voorkomt dat de grond te snel uitdroogt. Gebruik bijvoorbeeld compost, bladeren of houtsnippers. Mulch houdt de bodem vochtig en stimuleert ook het bodemleven, waardoor de grondstructuur verbetert en water beter wordt vastgehouden.

Bij potplanten is het belangrijk om de potgrond niet te lang kurkdroog te laten worden. Controleer regelmatig of de grond nog vochtig is. Als de potgrond eenmaal hydrofoob is geworden, duurt het langer om hem weer vochtig te krijgen. Voorkom dit door op tijd water te geven, zeker in warme periodes.

Een goede bodemstructuur is de basis. Meng bij het planten wat compost door de grond, zodat de grond water beter vasthoudt en tegelijkertijd voldoende lucht doorlaat. Zo voorkom je dat de grond dichtslaat en waterafstotend wordt.

Vergelijking van methoden om water door te laten dringen

Er zijn verschillende manieren om water bij een droge kluit te krijgen. De ene methode is geschikter voor potplanten, de andere voor planten in de volle grond. In de onderstaande tabel zie je de voor- en nadelen op een rij.

Welke methode je kiest, hangt af van de situatie. Bij een potplant die volledig is uitgedroogd, is onderdompelen vaak de snelste oplossing. In de volle grond werk je het beste met langzaam water geven in combinatie met het vochtig maken van de omringende grond. Mulchen is een goede preventieve maatregel, maar geen wondermiddel als de kluit al kurkdroog is.

Veelgemaakte fouten

Een veelgemaakte fout is te snel water geven. Mensen denken dat veel water in één keer het probleem oplost, maar het tegendeel is waar: het water stroomt direct weg en de kluit blijft droog. Een andere fout is alleen de bovenlaag nat maken. De bovenkant lijkt vochtig, maar dieper in de pot of grond is het nog steeds kurkdroog. Blijf daarom controleren of het water echt is doorgedrongen.

Ook komt het voor dat mensen de plant verplaatsen of verpotten zonder de kluit eerst goed vochtig te maken. De droge kluit neemt dan moeilijk water op en de plant heeft extra tijd nodig om te herstellen. Zorg er dus voor dat de kluit goed vochtig is voordat je hem in een nieuwe pot of een nieuw plantgat zet.

Een laatste fout is het gebruik van te veel afwasmiddel of andere middelen om water beter te laten doordringen. Dit kan de wortels beschadigen en het bodemleven schaden. Gebruik het alleen als er geen andere optie is en dan nog in een zeer lage concentratie.

Praktische tips voor dagelijks gebruik

Met een paar eenvoudige gewoontes voorkom je dat water langs een droge kluit wegloopt. Geef water in de ochtend of avond, zodat verdamping beperkt blijft. Controleer regelmatig of de grond nog vochtig is, vooral bij potplanten. Steek je vinger in de grond of gebruik een vochtmeter. Geef water tot het uit de onderkant van de pot loopt, maar wacht dan nog even en geef nog een keer, zodat de kluit echt verzadigd raakt.

Bij planten in de volle grond kun je een eenvoudige test doen: graaf voorzichtig een klein kuiltje naast de plant en voel of de grond op die diepte vochtig is. Zo weet je of het water echt is doorgedrongen. Pas je watergift aan op het weer en de grondsoort. Zandgrond droogt sneller uit dan kleigrond, dus daar is vaker water geven nodig.

Door bewust en geduldig water te geven, houd je planten gezond en voorkom je dat water verspild wordt. Het kost even tijd, maar het resultaat is een plant die goed groeit en minder snel verwelkt.

Bronnen

1. extension.arizona.edu — COLLEGE OF AGRICULTURE
2. extension.unh.edu — Using Water Efficiently in the Landscape | Extension
3. yardandgarden.extension.iastate.edu — Watering Tips for the Garden, Lawn, and Landscape | Yard and Garden
4. hgic.clemson.edu — Watering Shrubs and Trees | Home & Garden Information Center