Zo voorkom je dat glazen snel dof worden

Waarom glazen dof worden

De belangrijkste boosdoener is hard water. Hard water bevat opgeloste calcium- en magnesiumzouten. Als water opdroogt, blijven deze mineralen achter als witte, kalkachtige vlekken of een fijne film. Op glas valt dat extra op omdat glas transparant is en oneffenheden direct zichtbaar zijn. Ook zeepresten van vaatwasmiddel of afwasmiddel kunnen een doffe laag achterlaten, zeker in combinatie met hard water.

Daarnaast kan glas zelf beschadigen. Door intensief gebruik, agressieve schoonmaakmiddelen of krassen van bijvoorbeeld bestek in de vaatwasser ontstaan microscopisch kleine krasjes. Die krasjes verstrooien licht en geven een doffe indruk. Soms is dat proces onomkeerbaar, maar vaak is de dofheid alleen een aanslag die je kunt verwijderen.

Hoe je hard water herkent

Hard water is niet altijd direct zichtbaar, maar je merkt het aan verschillende signalen. Witte, kalkachtige vlekken op glazen, bestek en kranen zijn een klassiek teken. Ook voelt zeep minder schuimig aan en laat de vaatwasser soms een poederachtige laag achter. Als je deze signalen herkent, is de kans groot dat de dofheid op je glazen wordt veroorzaakt door mineralen in het water.

Je kunt de hardheid van je water opvragen bij je waterleveringbedrijf of laten testen. In sommige regio’s is het water van nature zacht, in andere juist behoorlijk hard. Die wetenschap helpt je om de juiste maatregelen te nemen.

Voorkom dofheid in de vaatwasser

De vaatwasser is een van de meest voorkomende plekken waar glazen dof worden. Dat komt door een combinatie van hard water, te weinig glansspoelmiddel en een verkeerde belading. Hier zijn de belangrijkste aandachtspunten.

Gebruik glansspoelmiddel

Glansspoelmiddel (ook wel spoelglans genoemd) verlaagt de oppervlaktespanning van water, zodat waterdruppels zich minder snel aan het glas hechten. Daardoor droogt het glas gelijkmatiger op en blijven er minder kalkvlekken achter. Vul het reservoir regelmatig bij, ook als je alles-in-één tabletten gebruikt. Veel tabletten bevatten wel wat glansspoelmiddel, maar vaak niet genoeg bij hard water.

Kies het juiste programma en de juiste temperatuur

Een te heet programma kan glas aantasten, vooral als het glas al wat ouder is. Een te koud programma laat vet en zeepresten achter. Kies bij voorkeur een programma met een goede naspoel- en droogfase. Als je de mogelijkheid hebt, stel dan de waterhardheid in op je vaatwasser. Moderne machines passen dan de hoeveelheid zout en spoeling aan.

Vul het zoutreservoir bij

Vaatwasserzout onthardt het water in de machine. Zonder zout werkt de ingebouwde waterontharder niet goed en slaat kalk neer op je glazen. Controleer regelmatig het zoutniveau en vul bij met speciaal vaatwasserzout, niet met keukenzout. Keukenzout kan de ontharder beschadigen.

Laad de vaatwasser niet te vol

Als glazen tegen elkaar aan staan of klem zitten, kan water niet goed wegstromen. Dan blijven er druppels achter die kalkvlekken veroorzaken. Zet glazen met de opening naar beneden, maar zorg voor voldoende ruimte tussen de items. Laat bestek niet tegen glas aan rusten om krassen te voorkomen.

Handafwas: zo houd je glas helder

Ook bij handafwas kun je dofheid voorkomen. Het draait om goed naspoelen en zorgvuldig drogen.

Was met warm water en een mild middel

Gebruik niet te veel afwasmiddel. Een overmaat laat een film achter. Warm water lost vet beter op, maar te heet water kan glas aantasten. Een mild, vloeibaar afwasmiddel zonder agressieve toevoegingen is meestal het beste.

Spoel direct na met schoon water

Laat glazen niet in sop staan. Zeepresten drogen dan in en zijn lastig te verwijderen. Spoel elk glas direct af onder stromend water, bij voorkeur lauw. Zo verwijder je zowel zeep als losse mineralen.

Droog af met een schone, zachte doek

Lucht drogen kan kalkvlekken geven als het water hard is. Droog glazen daarom af met een schone, pluisvrije theedoek of een microvezeldoek. Gebruik geen doek die al vet of zeepresten bevat. Vervang de doek regelmatig.

Wat je beter niet kunt doen

Sommige gewoonten lijken onschuldig, maar maken het probleem erger. Vermijd het gebruik van schurende sponsjes of staalwol; die maken krassen die dofheid permanent maken. Gebruik geen azijn of citroenzuur in de vaatwasser als de machine dat niet ondersteunt; het kan rubberen onderdelen aantasten. En zet glazen niet op een te hete droogstand of tegen een verwarmingselement.

Ook het stapelen van glazen op elkaar kan krassen veroorzaken. Zet ze liever niet in elkaar. En gebruik geen glazen die al barstjes of chipjes hebben in de vaatwasser; die kunnen verder beschadigen.

Onderhoud van de vaatwasser

Een schone vaatwasser is essentieel voor helder glas. Reinig regelmatig het filter, de sproeiarmen en de deurrubbers. Vet en kalkresten in de machine kunnen zich verplaatsen naar je glazen. Laat de machine af en toe een leeg programma draaien met een speciale vaatwasserreiniger. Controleer ook of de zoutreservoir goed werkt en stel de waterhardheid correct in.

Waterontharding als structurele oplossing

Als je water erg hard is, kan een waterontharder of een omgekeerde osmosefilter bij de kraan een blijvende oplossing bieden. Een waterontharder vervangt calcium- en magnesiumionen door natriumionen, waardoor water zacht wordt. Daardoor blijven er minder kalkvlekken achter op glas en kranen. Voor de vaatwasser is zacht water vaak al voldoende om dofheid te voorkomen, mits je ook glansspoelmiddel gebruikt.

Let op: een waterontharder maakt water niet per se gezonder of minder gezond; het is vooral een praktische maatregel tegen kalk. Laat je goed informeren over de juiste installatie en het onderhoud.

Doffe glazen herstellen

Als glazen al dof zijn, kun je ze soms herstellen. Probeer eerst een mild zuur, zoals verdund azijn of citroenzuur, om kalkaanslag op te lossen. Laat het glas een tijdje weken en spoel daarna goed na. Gebruik geen azijn als het glas een coating heeft of als de fabrikant het afraadt. Voor hardnekkige aanslag bestaan speciale glasreinigers. Zijn de glazen echt bekrast, dan is herstel meestal niet meer mogelijk; die krassen krijg je er niet uit.

Vergelijking van methoden en omstandigheden

De onderstaande tabel zet verschillende factoren naast elkaar die invloed hebben op het dof worden van glazen. Zo zie je in één oogopslag waar je het beste op kunt letten.

Zo zie je dat de aanpak afhangt van je waterhardheid, je budget en hoeveel moeite je wilt doen. Vaak is een combinatie van glansspoelmiddel, vaatwasserzout en een goede machine-instelling al voldoende. Bij zeer hard water is een waterontharder de meest structurele oplossing.

Bronnen

1. ag.ndsu.edu — Hard water issues — Water Quality
2. ufdcimages.uflib.ufl.edu — University of Florida
3. wellwater.oregonstate.edu — Diagnosing Well Water Issues | Well Water Program | Oregon State University