Aardbeien maken lange uitlopers: verwijderen of juist bewaren?

Wat zijn uitlopers bij aardbeien?

Uitlopers zijn dunne, lange stengels die vanuit de moederplant groeien. Aan het uiteinde van zo’n uitloper ontstaat een nieuwe plant die op de grond wortelt. Dit is een natuurlijke manier van vegetatieve vermeerdering: de jonge plant is genetisch identiek aan de moederplant. Volgens de University of Maryland Extension en Penn State Extension zijn uitlopers een belangrijk middel voor de vermeerdering van aardbeien, maar ze kosten de plant ook energie.

Een aardbeienplant die veel uitlopers maakt, steekt energie in het vormen van nieuwe planten in plaats van in bloemen en vruchten. Daarom is het belangrijk om een keuze te maken: wil je vooral aardbeien oogsten, of wil je nieuwe planten voor volgend jaar?

Waarom zou je uitlopers verwijderen?

Het verwijderen van uitlopers heeft een duidelijk doel: de plant richt al zijn energie op de vruchtvorming. Vooral bij aardbeien die in een rij of heuvelsysteem worden geteeld, is het advies om uitlopers weg te knippen. De University of Maryland Extension legt uit dat in een zogenaamd ‘hill system’ alle uitlopers worden verwijderd. Dit zorgt voor sterkere planten en grotere vruchten.

Ook bij aardbeien die in potten of bakken groeien, is het verstandig om uitlopers te verwijderen. In een beperkte ruimte hebben jonge planten weinig kans om goed te wortelen, en ze onttrekken alleen maar voedingsstoffen aan de moederplant.

Voordelen van uitlopers verwijderen

• Meer energie naar bloemen en vruchten
• Grotere en zoetere aardbeien
• Betere luchtcirculatie rond de planten
• Minder kans op ziektes door dichte begroeiing
• Overzichtelijker bed, makkelijker te onderhouden

Waarom zou je uitlopers bewaren?

Als je nieuwe aardbeienplanten wilt kweken, zijn uitlopers juist heel waardevol. Ze zijn een gratis en eenvoudige manier om je aardbeienbed te vernieuwen of uit te breiden. Penn State Extension en Cornell University benadrukken dat uitlopers gebruikt kunnen worden voor vermeerdering, maar dat dit apart van de vruchtproductie moet gebeuren.

Vooral bij juni-dragende aardbeien, die één keer per jaar vrucht dragen, kun je na de oogst uitlopers laten groeien om het bed te vernieuwen. De jonge planten kun je later verplaatsen naar een nieuw bed of potten.

Voordelen van uitlopers bewaren

• Gratis nieuwe planten
• Genetisch identiek aan de moederplant
• Ideaal voor het vernieuwen van een verouderd bed
• Makkelijk te stekken in potten of grond

Wanneer kun je uitlopers het beste verwijderen?

Het moment van verwijderen hangt af van het type aardbei en je teeltdoel. Over het algemeen geldt: verwijder uitlopers tijdens het groeiseizoen als je de vruchtproductie wilt maximaliseren. Bij junidragers kun je uitlopers het hele seizoen weghalen tot na de oogst. Bij doordragers, die de hele zomer vruchten geven, is het beter om uitlopers continu te verwijderen.

De University of Connecticut adviseert om uitlopers die later in het seizoen ontstaan te verwijderen om de ontwikkeling van sterke dochterplanten te bevorderen. Dit klinkt misschien tegenstrijdig, maar het betekent dat je uitlopers die te laat komen beter kunt weghalen, omdat ze geen kans meer hebben om goed te wortelen voor de winter.

Hoe kun je uitlopers gebruiken voor vermeerdering?

Als je uitlopers wilt gebruiken om nieuwe planten te kweken, kun je ze op twee manieren aanpakken: ze laten wortelen in de grond naast de moederplant, of ze opvangen in potjes.

Uitlopers laten wortelen in de grond

Laat de uitloper op de grond liggen en druk het uiteinde lichtjes aan. Zorg dat de grond vochtig blijft. Na een paar weken ontstaan er wortels. Zodra de jonge plant goed geworteld is, kun je de uitloper doorknippen en de plant verplaatsen.

Uitlopers opvangen in potjes

Zet een klein potje met potgrond naast de moederplant en plaats het uiteinde van de uitloper op de grond in het potje. Maak de uitloper vast met een haakje of steentje. Houd de potgrond vochtig. Na enkele weken wortelt de jonge plant en kun je hem losknippen van de moederplant.

Specifieke situaties: potten, bakken en verhoogde bedden

In potten en bakken is ruimte beperkt. Laat daar geen uitlopers groeien, want ze concurreren om water en voedingsstoffen. Knip ze regelmatig weg. In verhoogde bedden kun je uitlopers laten groeien als je het bed wilt vullen, maar houd ze in de gaten zodat ze niet overwoekeren.

Veelgemaakte fouten bij het omgaan met uitlopers

Een veelgemaakte fout is het te laat verwijderen van uitlopers. Als ze al wortels hebben gevormd, is het lastiger om ze weg te halen zonder de moederplant te beschadigen. Een andere fout is het laten staan van te veel uitlopers, waardoor het bed verandert in een dichte wirwar. Dit kan leiden tot schimmelziektes en kleinere vruchten.

Ook wordt vaak vergeten dat uitlopers die je wilt gebruiken voor vermeerdering, afkomstig moeten zijn van gezonde, productieve planten. Gebruik geen uitlopers van zieke of verzwakte planten, want dan verspreid je problemen.

Hoe herken je gezonde uitlopers?

Gezonde uitlopers zijn stevig en hebben een frisse groene kleur. Het blad aan het uiteinde is vol en niet verkleurd. Vermijd uitlopers met bruine plekken of tekenen van schimmel. Kies uitlopers die dicht bij de moederplant zitten, want die zijn vaak sterker.

Uitlopers en het type aardbei

Niet alle aardbeien reageren hetzelfde op uitlopers. Juni-dragers maken veel uitlopers na de oogst. Doordragers maken het hele seizoen uitlopers, maar ook bloemen. Bij doordragers is het belangrijk om uitlopers te verwijderen als je continu wilt oogsten. Bij junidragers kun je na de laatste oogst uitlopers laten groeien voor nieuwe planten.

Vergelijking: uitlopers verwijderen of bewaren

De keuze om uitlopers te verwijderen of te bewaren hangt dus vooral af van je doel en de beschikbare ruimte. Door bewust met uitlopers om te gaan, houd je je aardbeien gezond en productief.

Bronnen

1. extension.umd.edu — Growing Strawberries in a Home Garden | University of Maryland Extension
2. extension.psu.edu — Growing Strawberries
3. homegarden.cahnr.uconn.edu — Strawberries | Home Garden Education Office | College of Agriculture, Health and Natural Resources | University of Connecticut
4. blogs.cornell.edu — Strawberry Runner Propagation | Cornell Fruit Resources: Berries