Waarom je afstandsbediening viezer kan zijn dan je denkt

Een onzichtbaar probleem op de bank

De afstandsbediening is een typisch voorbeeld van een ‘fomite’: een voorwerp dat ziektekiemen kan overdragen. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Vermont, die persoonlijke elektronica expliciet noemt als mogelijke fomites. Denk aan je telefoon, tablet, toetsenbord en dus ook de afstandsbediening. Deze apparaten worden vaak aangeraakt, komen in contact met handen die net iets hebben vastgepakt of in de buurt van eten zijn geweest, en worden zelden schoongemaakt.

De WHO benadrukt dat handen een van de belangrijkste routes zijn voor de overdracht van ziektekiemen. Als je niest of hoest in je hand, of een rauw ei aanraakt en daarna de afstandsbediening pakt, kunnen bacteriën en virussen op het oppervlak achterblijven. Zolang ze daar zitten, kunnen ze via je vingers weer op andere plekken terechtkomen – of zelfs in je lichaam als je daarna je neus, mond of ogen aanraakt.

Waarom de afstandsbediening extra gevoelig is

Niet elk voorwerp wordt even vies. De afstandsbediening heeft een aantal eigenschappen die hem tot een ideale schuilplaats maken voor micro-organismen.

Veelgebruikt, weinig schoongemaakt

Je pakt de afstandsbediening misschien wel tientallen keren per dag vast. Toch staat hij zelden op de schoonmaaklijst. Mensen denken er simpelweg niet aan, of zijn bang dat vocht het apparaat beschadigt. Hierdoor kan vuil zich ophopen.

Kieren en knoppen

De vele knoppen, naden en kleine openingen vormen een uitstekende plek voor stof, huidvet en kruimels. Juist daar kunnen bacteriën zich nestelen. Een gladde tafel is eenvoudig af te nemen, maar een afstandsbediening vraagt om een andere aanpak.

Gedeeld gebruik

In een huishouden gebruiken meerdere mensen hetzelfde apparaat. Als één persoon ziek is, kan hij of zij via de afstandsbediening anderen besmetten. Denk aan een verkoudheidsvirus dat via hoesten op de handen terechtkomt en vervolgens op de knoppen.

Nabijheid van eten en drinken

Veel mensen eten of drinken tijdens het tv-kijken. Kruimels, vet en vocht komen niet alleen op de bank, maar ook op de afstandsbediening. Dat maakt het oppervlak aantrekkelijk voor micro-organismen.

Wat zegt de wetenschap over vieze oppervlakken?

De WHO stelt dat het reinigen en desinfecteren van veel aangeraakte oppervlakken belangrijk is om de verspreiding van ziektekiemen te beperken. Dit geldt voor oppervlakken in huis, op het werk en in openbare ruimtes. De CDC benadrukt in richtlijnen voor infectiepreventie dat besmette oppervlakken kunnen bijdragen aan kruisbesmetting. Hoewel deze richtlijnen vaak gericht zijn op zorgomgevingen, zijn de principes ook thuis toepasbaar.

De Universiteit van Vermont noemt persoonlijke elektronica als voorbeeld van fomites. Dat betekent niet dat elke afstandsbediening per definitie gevaarlijk is, maar wel dat hij een schakel kan zijn in de overdracht van ziektekiemen. Regelmatig schoonmaken verkleint dat risico.

Hoe krijg je de afstandsbediening weer schoon?

Het goede nieuws: je hebt geen dure apparatuur nodig. Met een paar eenvoudige stappen houd je de afstandsbediening fris en verleng je ook nog eens de levensduur.

Verwijder eerst los vuil

Haal de batterijen eruit. Gebruik een zachte, droge doek of een zachte borstel om stof en kruimels tussen de knoppen weg te halen. Een tandenstoker kan helpen bij hardnekkig vuil in kieren, maar forceer niets.

Reinig met een licht vochtige doek

Neem een microvezeldoekje, maak het licht vochtig met water en een heel klein beetje mild afwasmiddel. Wring het goed uit – het mag niet druppen. Veeg voorzichtig over het oppervlak en de knoppen. Vermijd dat er vocht in de openingen komt.

Desinfecteren? Wees voorzichtig

Als je wilt desinfecteren, gebruik dan een doekje dat geschikt is voor elektronica. Spuit nooit direct op de afstandsbediening. Volg altijd de aanwijzingen op het product. Voor veel huishoudens is regelmatig schoonmaken met een vochtige doek voldoende.

Laat goed drogen

Zet de afstandsbediening rechtop of leg hem op een droge handdoek zodat eventueel vocht kan verdampen. Doe de batterijen pas terug als alles goed droog is.

Hoe vaak moet je schoonmaken?

Er is geen vaste regel, maar een paar keer per maand is een goed uitgangspunt. Vaker als iemand in huis ziek is, als er veel met eten wordt geknoeid of als de afstandsbediening door veel verschillende mensen wordt gebruikt. In het griepseizoen kan een wekelijkse poetsbeurt helpen.

Vergeet ook de andere veel aangeraakte voorwerpen niet: deurknoppen, lichtschakelaars, telefoons en toetsenborden. Een schone afstandsbediening is onderdeel van een bredere hygiëne-aanpak.

Voorkom dat het weer zo ver komt

Met een paar gewoontes houd je de afstandsbediening langer schoon.

• Was je handen voordat je tv gaat kijken, zeker na het eten of hoesten.
• Eet geen vette snacks met je handen terwijl je de afstandsbediening vasthoudt.
• Gebruik een hoesje dat je kunt afnemen en wassen, als dat beschikbaar is voor jouw model.
• Leg de afstandsbediening niet op de grond of tussen de bankkussens waar kruimels zich ophopen.
• Maak er een gewoonte van om bij de wekelijkse schoonmaak ook de afstandsbediening mee te nemen.

Vergelijking: welke aanpak past bij jou?

Er zijn verschillende manieren om de afstandsbediening schoon te houden. De beste keuze hangt af van hoe vies hij is, hoe vaak je hem gebruikt en of er zieken in huis zijn. Onderstaande tabel zet de opties op een rij.

Welke methode je ook kiest, het belangrijkste is dat je het doet. Een schone afstandsbediening draagt bij aan een hygiënischer huis en minder kans op verspreiding van ziektekiemen.

Bronnen

1. who.int — Coronavirus disease (COVID-19): Cleaning and disinfecting surfaces in non-health care settings
2. cdc.gov — Best Practices for Environmental Infection Prevention and Control | Dental Infection Prevention and Control | CDC
3. uvm.edu — Fomites | Department of Environmental Health and Safety…