Tomaten uit eigen tuin bewaren? Op deze plek blijven ze vaak beter van smaak

Waarom tomaten niet in de koelkast horen

Tomaten zijn gevoelige vruchten. Ze hebben een relatief slechte bewaarkwaliteit en zijn na het rijpen maar enkele dagen goed te houden. Als je ze te koud bewaart, bijvoorbeeld in de koelkast, kan dat leiden tot zogenaamde ‘chilling injury’. Dit is een vorm van koude schade die de structuur en smaak van de tomaat aantast. De vrucht kan melig worden, waterig smaken en zijn aroma verliezen. Officiële richtlijnen van de FAO waarschuwen dan ook dat te lage temperaturen off-flavors kunnen veroorzaken.

Dat betekent niet dat je tomaten nooit in de koelkast mag leggen, maar voor de beste smaak kun je ze beter op een plek bewaren waar de temperatuur tussen de 13 en 22 graden Celsius ligt. Dit komt overeen met de ideale bewaartemperatuur voor tomaten die nog niet volledig rijp zijn. Op deze manier blijven ze langer goed en behouden ze hun volle, zoete smaak.

De ideale plek om tomaten te bewaren

Waar kun je tomaten dan het beste neerleggen? Het antwoord is simpel: op een koele, droge plaats, uit direct zonlicht. Een voorraadkast, een kelder of een onverwarmde gang zijn vaak perfect. Zorg ervoor dat de temperatuur niet te hoog oploopt, want warmte versnelt het rijpingsproces en zorgt ervoor dat tomaten snel overrijp en zacht worden. Een constante temperatuur rond de 15-18 graden is ideaal.

Let ook op de luchtvochtigheid. Tomaten houden niet van een te vochtige omgeving, omdat dat schimmelgroei kan bevorderen. Een droge, goed geventileerde plek is dus belangrijk. Leg de tomaten niet op elkaar, maar naast elkaar, zodat er lucht bij kan. Zo voorkom je dat ze elkaar beschadigen en sneller bederven.

Rijpe versus onrijpe tomaten

Niet alle tomaten zijn hetzelfde. Het maakt nogal uit of je tomaten hebt geoogst die al volledig rijp zijn, of dat je nog groene tomaten hebt die na moeten rijpen. Rijpe tomaten zijn het meest kwetsbaar en moeten het snelst gegeten worden. Ze blijven bij kamertemperatuur hooguit een paar dagen goed. Onrijpe tomaten daarentegen kunnen beter tegen een iets hogere temperatuur, rond de 18-22 graden, om verder te rijpen.

Als je groene tomaten hebt, kun je ze het beste op een licht plekje leggen, maar niet in de volle zon. Zo rijpen ze gelijkmatig en ontwikkelen ze hun smaak optimaal. Zodra ze rood en zacht zijn, kun je ze verplaatsen naar een koelere plek om ze nog even te bewaren.

Hoe bewaar je tomaten het beste: praktische tips

Naast de juiste plek zijn er nog een paar dingen waar je op kunt letten om tomaten zo lang mogelijk goed te houden. Hieronder vind je een aantal praktische tips:

• Bewaar tomaten met het kroontje naar beneden: Zo voorkom je dat er lucht bij het steeltje komt en de tomaat sneller bederft.
• Haal beschadigde tomaten eruit: Een rotte tomaat kan de rest snel besmetten. Controleer je voorraad regelmatig.
• Was tomaten pas vlak voor gebruik: Vocht op de schil kan schimmelgroei versnellen. Bewaar ze dus droog.
• Gebruik een ademende ondergrond: Leg tomaten op een rooster of in een mandje met gaten, zodat overtollig vocht kan verdampen.
• Vries tomaten in voor later gebruik: Als je te veel tomaten hebt, kun je ze invriezen. Dit is vooral handig voor sauzen en soepen. De smaak blijft goed, al worden ze wel zachter.

Veelgemaakte fouten bij het bewaren van tomaten

Er zijn een paar veelvoorkomende fouten die mensen maken bij het bewaren van tomaten. Door deze te vermijden, haal je het beste uit je oogst.

Tomaten in de koelkast leggen

De grootste fout is tomaten in de koelkast leggen. Zoals eerder gezegd, verliest de tomaat dan zijn smaak en textuur. Als je tomaten toch wilt koelen, doe dit dan alleen als ze al geschild of gesneden zijn, en gebruik ze snel.

Tomaten in een plastic zak bewaren

In een plastic zak blijft vocht hangen, wat leidt tot schimmel en rot. Kies liever voor een open mand of een papieren zak. Zo kan de tomaat ademen.

Tomaten in de zon zetten om te rijpen

Hoewel tomaten licht nodig hebben om te rijpen, is direct zonlicht te fel. De schil kan verbranden en de smaak kan bitter worden. Een plek met indirect licht is beter.

Alle tomaten op één hoop gooien

Door tomaten op elkaar te stapelen, beschadigen ze elkaar. Vooral rijpe tomaten zijn kwetsbaar. Leg ze dus naast elkaar, met ruimte ertussen.

Bewaarcondities vergelijken: welke plek is het beste?

Om een goed beeld te krijgen van de verschillende bewaarmogelijkheden, hebben we de meest voorkomende plekken in huis met elkaar vergeleken. Let op: de temperatuur is een gemiddelde en kan per seizoen en woning verschillen.

Zoals je ziet, is de koelkast de minst goede optie voor rijpe tomaten. De voorraadkast of kelder zijn veel beter voor het behoud van smaak. Voor onrijpe tomaten is een lichte plek met indirect zonlicht ideaal om ze te laten rijpen.

Tomaten invriezen: een goed alternatief?

Als je een grote oogst hebt en je kunt niet alles op tijd opeten, is invriezen een optie. Het is belangrijk om te weten dat tomaten na het invriezen niet meer geschikt zijn voor salades of als verse snack, omdat ze zacht en waterig worden. Maar voor het maken van sauzen, soepen of stoofschotels zijn ze prima te gebruiken.

Om tomaten in te vriezen, was je ze, verwijder je het kroontje en snijd je ze in stukken. Je kunt ze ook heel invriezen, maar dan moet je ze wel even ontvellen. Doe de tomaten in een diepvrieszak of bakje en zorg dat ze goed afgesloten zijn. In de vriezer zijn ze enkele maanden houdbaar.

Hoe herken je een goede bewaartomaat?

Niet alle tomaten zijn even geschikt om te bewaren. Vlezige tomaten, zoals Roma of San Marzano, zijn vaak beter te bewaren dan waterige trostomaten. Ze hebben minder vocht en zijn steviger, waardoor ze langer goed blijven. Ook de rijpheid op het moment van oogsten speelt een rol. Tomaten die nog iets groen zijn, bewaren langer dan volledig rijpe.

Als je tomaten zelf kweekt, kun je er dus rekening mee houden dat je bepaalde rassen langer kunt bewaren. Kies bij het zaaien voor rassen die bekend staan om hun goede bewaareigenschappen, zoals ‘Matina’ of ‘De Berao’. Deze zijn niet alleen lekker, maar ook nog eens lang houdbaar.

Bronnen

1. fao.org — Prevention of post-harvest food losses fruits, vegetables and root crops a training manual – Appendix I-Crop profiles-cont.
2. applications.emro.who.int — (EN) A Recipe for Health (FINAL)