Uien geoogst? Maak deze fout niet voordat je ze gaat bewaren

Waarom is drogen zo belangrijk?

Uien zijn van nature bolgewassen die vocht vasthouden. Direct na de oogst bevatten ze nog veel water, vooral in de hals en de buitenste schil. Als je ze dan al gaat bewaren, blijft dat vocht aanwezig. Dat is een ideale voedingsbodem voor schimmels en bacteriën. Bovendien kunnen uien dan snel gaan rotten of uitlopen. Door ze eerst goed te drogen, verlies je overtollig vocht en vormt zich een stevige, papierachtige schil. Die schil beschermt de ui tegen bederf en houdt hem maandenlang goed.

Ook de hals van de ui moet goed drogen. Als die nog vochtig is, kunnen er gemakkelijk schimmels binnendringen. Dat zie je vaak pas later: de ui ziet er van buiten prima uit, maar van binnen is hij rot. Daarom is het drogen van de hals minstens zo belangrijk als het drogen van de schil.

Het juiste moment om te oogsten

Voordat je kunt drogen, moet je uien op het goede moment oogsten. Het beste moment is wanneer het loof van ongeveer de helft van de uien is omgevallen en geel begint te worden. Dat is meestal in de late zomer, afhankelijk van het ras en het weer. Oogst niet te vroeg, want dan zijn de uien nog niet volledig ontwikkeld en bewaren ze minder goed. Wacht ook niet te lang, want dan kunnen de uien in de grond gaan uitlopen of rotten.

Oogst bij droog weer, bij voorkeur in de ochtend. Trek de uien voorzichtig uit de grond en laat ze een dag op het veld liggen, zodat ze kunnen drogen in de zon. Als het regent, kun je ze beter direct naar een droge, beschutte plek brengen.

Hoe droog je uien op de juiste manier?

Het drogen, ook wel curen genoemd, doe je niet in de volle zon, maar op een warme, droge en goed geventileerde plek. Een kas, een droge schuur of een zolder zijn hiervoor geschikt. De temperatuur moet idealiter tussen de 25 en 30 graden liggen, maar kamertemperatuur kan ook. Zorg dat er voldoende luchtcirculatie is, zodat het vocht kan ontsnappen.

Leg de uien in een enkele laag op een rooster, een kist of een oud deurrooster. Zorg dat ze elkaar niet raken, zodat de lucht er goed bij kan. Laat ze twee tot drie weken drogen. In die tijd moet de hals volledig opdrogen en de buitenste schil papierachtig worden. Je kunt testen of ze droog genoeg zijn door een ui in je hand te knijpen: als de hals stevig aanvoelt en de schil ritselt, zijn ze klaar.

Veelgemaakte fouten bij het drogen

• Te kort drogen: wie de uien maar een paar dagen laat drogen, riskeert dat ze later alsnog gaan rotten. Twee tot drie weken is echt nodig.
• Drogen in de volle zon: de zon kan de uien verbranden, waardoor ze sneller bederven. Beter is een droge, beschaduwde plek met goede ventilatie.
• Drogen in een vochtige ruimte: als de luchtvochtigheid hoog is, drogen de uien niet goed en kunnen ze gaan schimmelen. Kies dus een droge ruimte.
• Uien op elkaar stapelen: als de uien op elkaar liggen, kan de lucht er niet bij en drogen ze ongelijkmatig. Leg ze dus in een enkele laag.

Na het drogen: wat nu?

Als de uien goed gedroogd zijn, kun je ze verder klaarmaken voor de opslag. Knip de toppen af op ongeveer 2,5 centimeter boven de bol. Laat de wortels zitten, die beschermen de ui tegen uitdroging. Verwijder losse schillen en vuil, maar zorg dat de ui niet beschadigd raakt. Beschadigde uien bewaar je apart en gebruik je eerst, want ze zijn minder lang houdbaar.

Sommige mensen vlechten de uien aan hun loof en hangen ze op. Dat kan, maar dan moet het loof wel goed droog zijn. Hang ze op een koele, droge plek met goede luchtcirculatie. Een andere optie is om de uien in netten of kousen te doen en ze op te hangen. Zorg dat de netten niet te vol zitten, zodat de lucht erbij kan.

De ideale bewaarcondities

Uien bewaar je het beste op een koele, droge en donkere plek. De ideale temperatuur ligt tussen de 0 en 5 graden Celsius, maar dat is voor de meeste mensen niet haalbaar. Een onverwarmde gang, een kelder of een koele voorraadkast zijn goede alternatieven. Belangrijk is dat de temperatuur niet te hoog is, want dan gaan de uien uitlopen. Ook licht is niet goed: uien die in het licht liggen, worden groen en bitter.

Zorg voor goede ventilatie, zodat overtollig vocht kan ontsnappen. Een open kist, een mand of een net zijn beter dan een afgesloten plastic zak. In een plastic zak ontstaat condens, waardoor de uien gaan schimmelen. Bewaar uien ook niet naast aardappelen, want aardappelen geven vocht en ethyleen af, waardoor uien sneller bederven.

Hoe lang kun je uien bewaren?

Goed gedroogde en correct bewaarde uien kunnen maandenlang houdbaar zijn. De meeste rassen blijven drie tot zes maanden goed, afhankelijk van het ras en de bewaarcondities. Bewaaruien, zoals ‘Sturon’ of ‘Red Baron’, zijn speciaal gekweekt om lang te bewaren. Zoete uien, zoals ‘Ailsa Craig’, zijn minder lang houdbaar en kun je beter binnen een paar weken opmaken.

Controleer je voorraad regelmatig op uien die beginnen te rotten of uit te lopen. Verwijder die direct, want ze kunnen andere uien aantasten. Een rotte ui verspreidt schimmelsporen en ethyleen, waardoor de rest sneller bederft.

Speciale aandacht voor uien met een dikke hals

Uien met een dikke, groene hals drogen minder snel en zijn gevoeliger voor bederf. Deze uien kun je het beste apart houden en eerst gebruiken. Je kunt de hals ook insnoeren of afsnijden, maar zorg dat de wond goed droogt. Sommige telers laten deze uien nog een extra week drogen om het risico op nekrot te verkleinen.

Veelgemaakte fouten bij het bewaren

• Uien in de koelkast bewaren: de koelkast is te vochtig en te koud, waardoor uien snel zacht worden en beschimmelen. Beter is een koele, droge plek.
• Uien in een plastic zak bewaren: plastic houdt vocht vast, waardoor condens ontstaat en de uien gaan rotten. Gebruik een ademende verpakking.
• Uien naast fruit bewaren: fruit, vooral appels en peren, geven ethyleen af, waardoor uien sneller uitlopen.
• Uien in het licht bewaren: licht zorgt voor een groene verkleuring en een bittere smaak. Bewaar ze dus donker.
• Uien mengen met andere groenten: uien nemen geuren op en kunnen andere groenten aantasten. Bewaar ze apart.

Bewaar je uien in een vlecht of in een net?

Er zijn verschillende manieren om uien op te slaan. De meest traditionele is het vlechten van de uien aan hun loof. Dit ziet er niet alleen mooi uit, maar zorgt ook voor een goede luchtcirculatie. Het nadeel is dat het loof stevig genoeg moet zijn en dat het vlechten wat handigheid vereist. Een eenvoudiger methode is het gebruik van netten of kousen. Doe één ui per kous en leg er een knoop tussen, zodat de uien elkaar niet raken. Hang het net op een koele, droge plek.

Ook een open kist of mand is geschikt, mits de uien in een enkele laag liggen en er voldoende ventilatie is. Zorg dat de uien niet te diep op elkaar liggen, want dan kunnen ze gaan zweten. Een rooster of een houten lattenbodem is ideaal, omdat de lucht eronder en eromheen kan circuleren.

Hoe herken je bedorven uien?

Een goede ui is stevig, droog en heeft een gave schil. Als een ui zacht aanvoelt, vochtig is of een muffe geur heeft, is hij niet meer goed. Ook uien met zwarte schimmelplekken of met groene uitlopers kun je beter weggooien. Soms is een ui van binnen rot, terwijl hij er van buiten goed uitziet. Dat merk je pas als je hem opensnijdt. Controleer daarom regelmatig een paar uien en ruik eraan. Een frisse, pittige geur is goed; een zoete of bedorven geur is een teken dat de ui niet meer goed is.

Wat te doen met beschadigde uien?

Beschadigde uien, bijvoorbeeld met snijwonden of deuken, zijn niet geschikt voor langdurige bewaring. Gebruik ze binnen een week en bewaar ze apart. Je kunt ze ook verwerken tot uienringen, uienconfituur of uienpoeder. Zo voorkom je verspilling en heb je toch iets lekkers.

De invloed van het ras op de bewaarbaarheid

Niet alle uien zijn even goed te bewaren. Bewaaruien hebben een hoger drogestofgehalte en een dikkere schil, waardoor ze langer goed blijven. Zoete uien bevatten meer water en suiker, waardoor ze sneller bederven. Kies daarom bij het planten al voor rassen die bekend staan om hun goede bewaarbaarheid. Vraag advies bij een gespecialiseerd tuincentrum of kijk op de verpakking van de zaadjes.

Bewaar uien in de grond?

Sommige mensen laten uien in de grond zitten en oogsten ze pas wanneer ze nodig zijn. Dat kan, maar alleen als de grond goed doorlatend is en het niet te nat is. In een natte herfst kunnen de uien gaan rotten. Ook kunnen ze gaan uitlopen zodra de grond warmer wordt in het voorjaar. Het is daarom veiliger om de uien te oogsten, te drogen en op een koele, droge plek te bewaren.

Vergelijking van bewaarmethoden

Zoals je ziet, zijn vlechten en netten de beste opties voor langdurige bewaring. Ze zorgen voor voldoende luchtcirculatie en houden de uien droog. Een open kist is ook prima, maar dan moet je de uien regelmatig controleren op bederf. De koelkast en plastic zak zijn minder geschikt, omdat ze vocht vasthouden.

Bronnen

1. yardandgarden.extension.iastate.edu — How do you harvest, dry, and store onions? | Yard and Garden
2. extension.illinois.edu — Onion | Home Vegetable Gardening | Illinois Extension | Illinois
3. extension.umaine.edu — What's the best way to store onions? – Cooperative Extension: Garden and Yard – University of Maine Cooperative Extension
4. fao.org — Prevention of post-harvest food losses fruits, vegetables and root crops a training manual – Appendix I-Crop profiles-cont.