Oogst je tomaten vóór een flinke regenbui? In deze situatie kan dat verstandig zijn

Waarom regen tomaten kan doen barsten

Tomaten bestaan voor een groot deel uit water. Via de wortels nemen ze vocht op en dat wordt naar de vruchten getransporteerd. Wanneer er na een droge periode ineens veel regen valt, zuigt de plant snel veel water op. De vrucht zet hierdoor snel uit, maar de schil kan die groei niet altijd bijbenen. Het gevolg is dat de schil barst of scheurt, vaak rondom de kroon of in concentrische ringen.

Vooral bij tomaten die al bijna rijp zijn, is het risico groot. De schil is dan dunner en minder elastisch. Ook grote vleestomaten en bepaalde heirloomrassen zijn gevoeliger voor barsten. Uit onderzoek van de University of Missouri blijkt dat zware regenval na een droge periode een snelle wateropname veroorzaakt, waardoor rijpende tomaten kunnen splijten. Ze adviseren dan ook om bijna rijpe tomaten te oogsten wanneer er regen wordt verwacht.

Wanneer is vroeg oogsten zinvol?

Niet elke bui is een reden om direct aan de slag te gaan. Het hangt af van de situatie en de weersverwachting. Vroeg oogsten is vooral verstandig in deze gevallen:

• Er wordt een flinke bui of meerdere dagen regen voorspeld, terwijl het de afgelopen tijd droog is geweest.
• Je tomaten zijn al behoorlijk gekleurd, maar nog niet helemaal rijp. Ze kunnen prima narijpen op de vensterbank.
• Je hebt grote vleestomaten of rassen die bekend staan om hun gevoeligheid voor barsten.
• De planten hangen vol met bijna rijpe vruchten en je wilt voorkomen dat ze allemaal tegelijk beschadigd raken.

Wanneer er slechts een korte bui wordt voorspeld en de grond niet extreem droog is, is het risico op barsten kleiner. Ook als je tomaten nog groen en stevig zijn, is er minder haast. Het is dus vooral een kwestie van inschatten.

Hoe herken je tomaten die geschikt zijn om vroeg te oogsten?

Je hoeft niet te wachten tot een tomaat volledig rood, oranje of geel is. Tomaten die beginnen te kleuren, kunnen al worden geoogst. Ze rijpen thuis verder zonder dat ze aan kwaliteit inboeten. Sterker nog, ze ontwikkelen hun smaak en aroma ook buiten de plant.

Let op deze kenmerken:

• De vrucht begint duidelijk van kleur te veranderen, bijvoorbeeld van groen naar geel, oranje of rood.
• De tomaat voelt stevig aan, maar geeft licht mee bij zachte druk.
• De vrucht laat zich gemakkelijk van de steel losdraaien.

Als je twijfelt, kun je een tomaat voorzichtig vastpakken en draaien. Laat hij makkelijk los, dan is hij klaar om geoogst te worden. Dit werkt ook goed vlak voor een regenbui.

Praktische stappen om tomaten vóór de regen te oogsten

Wil je je tomaten redden van een barstende schil? Volg dan deze eenvoudige werkwijze. Het kost weinig tijd en levert veel op.

Controleer de weersverwachting

Kijk niet alleen naar de buienradar, maar ook naar de verwachting voor de komende dagen. Een paar druppels zijn geen probleem, maar een flinke bui of langdurige regen kan schade veroorzaken. Weerapps en de website van het KNMI geven een goed beeld.

Oogst de tomaten die beginnen te kleuren

Loop langs je planten en pluk alle vruchten die al een duidelijke kleuromslag hebben. Laat de kleine, groene tomaten zitten, die hebben nog tijd nodig. Ook tomaten die nog volledig groen en hard zijn, kun je laten hangen, tenzij er extreme regenval wordt verwacht.

Laat ze narijpen op een lichte plek

Leg de geoogste tomaten op een schaal of in een kistje op een plek waar ze niet in direct zonlicht staan. Een vensterbank op het noorden of een aanrecht is prima. Zorg dat ze elkaar niet raken, zodat ze niet gaan rotten. Binnen enkele dagen worden ze mooi rijp.

Controleer regelmatig op rotte exemplaren

Ook al heb je ze vóór de regen geoogst, het kan gebeuren dat een tomaat toch een plekje heeft. Controleer de tomaten om de dag en verwijder exemplaren die beginnen te rotten, zodat de andere tomaten goed blijven.

Wat als je tomaten toch barsten?

Soms is de regen sneller dan jij. Of je hebt het risico ingeschat en het viel toch tegen. Wat kun je doen met gescheurde tomaten?

• Kleine scheurtjes: deze tomaten kun je prima gebruiken voor sauzen, soepen of om direct op te eten. Snijd het beschadigde deel weg.
• Diepe scheuren: gooi deze tomaten weg, want via de scheur kunnen schimmels en bacteriën binnendringen.
• Voorkom erger: oogst ook de andere tomaten die bijna rijp zijn, zodat ze niet ook nog beschadigd raken.

Het is zonde om tomaten weg te gooien, maar het is beter om ze niet te bewaren als ze diep gescheurd zijn. Ze bederven snel.

Verschillende soorten tomaten en hun gevoeligheid voor barsten

Niet elke tomatensoort reageert hetzelfde op regen. Sommige rassen hebben een dikkere schil en zijn beter bestand tegen wisselende watergift. Andere, vooral grote vleestomaten en sommige erfgoedrassen, zijn berucht om hun scheuren. Het is handig om te weten welke tomaten je in de tuin hebt staan, zodat je weet wanneer je extra alert moet zijn.

Over het algemeen geldt: hoe groter de vrucht, hoe groter de kans op barsten. Kleine cherrytomaatjes hebben minder last van scheuren, maar ook zij kunnen barsten als de omstandigheden extreem zijn. Daarnaast speelt de dikte van de schil een rol. Dunschillige tomaten, zoals veel heirloomrassen, zijn gevoeliger.

Als je weet dat je gevoelige rassen hebt, kun je extra alert zijn bij regenvoorspellingen. Vroeg oogsten is dan echt een goede optie.

Vergelijking: vroeg oogsten versus laten hangen bij regen

Veelgemaakte fouten bij het oogsten vóór regen

Het klinkt simpel, maar er zijn een paar valkuilen. Zo is het belangrijk om niet álle tomaten te oogsten, ook de groene. Die hebben nog veel tijd nodig en kunnen aan de plant beter uitgroeien. Alleen de tomaten die beginnen te kleuren, zijn geschikt om vroeg te oogsten.

Een andere fout is om de tomaten in de felle zon te leggen. Daardoor kunnen ze zacht worden of verbranden. Kies een koele, lichte plek. Ook is het niet nodig om de tomaten in de koelkast te leggen; dat verstoort het rijpingsproces en heeft een negatief effect op de smaak.

Tot slot: vergeet niet om de planten na de regen te controleren. Ook al heb je geoogst, er kunnen nog vruchten aan de plant zitten die beschadigd zijn geraakt. Verwijder die tijdig om schimmelvorming te voorkomen.

Extra tips voor een gezonde tomatenoogst

Naast het vroeg oogsten zijn er meer manieren om barsten te voorkomen. Een goede waterhuishouding is belangrijk. Geef je tomaten regelmatig water, vooral tijdens droge periodes, zodat de grond niet uitdroogt. Als de plant dan ineens veel water krijgt, is de schok minder groot.

Mulchen kan ook helpen. Een laag stro of gras rondom de plant houdt het vocht beter vast en zorgt voor een gelijkmatigere vochtigheid. Daarnaast kun je tomaten onder een afdakje of in een kas telen, maar dat is niet voor iedereen weggelegd.

Het belangrijkste is dat je alert bent op weersveranderingen. Een flinke regenbui is niet te voorspellen, maar de weersverwachting geeft meestal wel een indicatie. Als je ziet dat er veel regen aankomt, ga dan even langs de planten en oogst wat er te oogsten valt. Het kost weinig tijd en het bespaart je een hoop zonde.

Bronnen

1. ipm.missouri.edu — Conditions are Ripe for Tomato Fruit Cracking // Missouri Environment and Garden News Article // Integrated Pest Management, University of Missouri
2. extension.psu.edu — Why Are My Tomatoes Cracking and What Can I Do About It?
3. apps.extension.umn.edu — What's wrong with my plant? : Garden : University of Minnesota Extension
4. extension.k-state.edu — Tomato Cracking: Is it Preventable? | K-State | Kansas State University